Visievorming mag weer


Door: Gerwin Gabry, sociaal geograaf bij KuiperCompagnons

Alle tekenen wijzen erop dat visievorming, die sinds de crisis in het verdomhoekje zat, weer ‘mag’. De grote uitdagingen waarvoor Nederland staat, vragen om een heldere kijk op de toekomst. Niet voor niets pleit de wetgever met de Omgevingswet voor het vormen van een integrale visie op de fysieke leefomgeving. Hiervoor is het kenninstrument ‘omgevingsvisie’ bedacht en ook is het kabinet zelf druk bezig met de Nationale Omgevingsvisie. Daarom organiseert Platform31 samen met de BNSP op woensdag 1 juni in het stadhuis van Leiden de ‘Praktijkbijeenkomst Omgevingsvisies’. Hier worden ook de ervaringen uit het Leertraject Pilots omgevingsvisie gedeeld, dat de BNSP voor het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft uitgevoerd.

Visievorming krijgt eindelijk de aandacht weer die het verdient: grote investeringen in bijvoorbeeld duurzaamheid vragen om een langetermijnvisie en mensen in beweging krijgen kan soms alleen met een wenkend perspectief. En aangezien Nederland inmiddels is weggezakt op de Europese duurzaamheidsladder tot de onderste sporten (alleen Luxemburg en Malta doen het slechter), is er aanleiding genoeg. Er is een ‘groot gebaar’ nodig … een Deltawerken voor de fysieke leefomgeving. Het ‘Manifest 2040; wij maken ruimte’ dat het resultaat is van het jaar van de ruimte (2015), kan in dit verband als een openingsbod kan worden gezien. Zo’n stip op de horizon moet echter niet resulteren in een blauwdruk (een ‘Zesde Nota’), maar vraagt om een koersbepaling met veel ruimte voor nadere invulling.

‘Bouwwerk’ van instrumenten

In de Omgevingswet is voor het maken van een lange termijnvisie voor het fysieke domein het kerninstrument ‘omgevingsvisie’ bedacht, maar het beperkt zich daar niet toe. Visievorming kan en zal ook plaatshebben in het omgevingsplan, beleidsregels en het programma. Het is in elk geval van belang dat overheden dit hele ‘bouwwerk’ van instrumenten op orde hebben, om straks te kunnen voldoen aan de wettelijke eis om binnen acht weken op een initiatief te reageren. Indien goed toegepast, kunnen ‘omgevingswaarden’ – een instrument waarvoor nog weinig aandacht is – fungeren als rode draad door de verschillende kerninstrumenten heen, om te zorgen voor een hoogwaardige fysieke leefomgeving. Hierop kan in de omgevingsvisie al worden geanticipeerd.

Centrale thema’s

In het Leertraject Pilots Omgevingsvisie dat de (bij de) BNSP (aangesloten bureaus) in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu hebben uitgevoerd, is veel ervaring opgedaan. Aan de hand van pilots met een eerste ring van negen, en een tweede ring van eenentwintig gemeenten is een aantal centrale thema’s boven komen drijven, zoals cultuurverandering, integraal werken, participatie en digitalisering. Deze zijn kernachtig verwoord in de Eindrapportage Pilots omgevingsvisie ‘Vertel dit verhaal niet verder; doe het gewoon!’.

Handboek

In mijn boek Werken met de omgevingsvisie; visievorming onder de Omgevingswet (Berghauserpont Publishing) heb ik de ervaringen van dit Leertraject – als pilotcoach van de provincie Groningen – vanuit de eerste hand meegenomen en verder uitgewerkt tot een handboek waarmee gemeenten direct aan de slag kunnen om een omgevingsvisie te maken. Bijgevoegd beeld laat de methodiek ‘OOg voor de omgeving’ uit dit boek zien, dat een handvat biedt om grip te krijgen op de fysieke leefomgeving.

oog-leeg

Kijkje in de keuken

Op de Praktijkbijeenkomst Omgevingsvisies op 1 juni zullen onder meer Marty van de Klundert en Geiske Bouma, de trekkers van het Leertraject, de ervaringen met u delen. Daarmee is dit ook de logische afronding van dit traject, ofschoon overigens de conclusies uit de Eindrapportage voldoende aanleiding zijn voor nog een verdiepingsslag, bijvoorbeeld in de vorm van een tweede ronde pilots, te organiseren. Verder is het niet toevallig dat de bijeenkomst juist in Leiden plaatsvindt. De regio Leiden was een van de pilots uit de eerste ring. Deelnemers krijgen op de praktijkbijeenkomst een kijkje in de keuken van dit spannende proces om – in dit geval samen met 12 gemeenten – tot een omgevingsvisie te komen. Voldoende aanleiding om u aan te melden. Deelname is gratis maar niet vrijblijvend.

Praktijkbijeenkomst Omgevingsvisies

Platform31 organiseert op 1 juni samen met het programma Nu al Aan de slag met de Omgevingswet een serie van drie praktijkbijeenkomsten. Daarin laten we zien hoe u nu al kunt werken in de geest van de Omgevingswet, praten we u bij over de impact van de nieuwe wet en geven we voorbeelden van werken onder de Omgevingswet. Deze middag heeft als thema Omgevingsvisies.

Kennisdossier Omgevingswet

Contact

Maarten Hoorn

Maarten Hoorn

Projectleider

06 1015 6708