Verhuisbuddy en makelman (m/v) redden aanloopstraten

Een ‘verhuisbuddy’ en een ‘makelman’ is wat we nodig hebben in onze aanloopstraten. De deelnemers aan de derde expertmeeting van het experiment Aangename aanloopstraten in Castricum, werkten aan regelingen voor verplaatsing van winkels en transformatie van aanloopstraten.

Heroverweging

Het huidige winkel- en binnenstadslandschap vraagt om heroverwegingen en in sommige gevallen om herstructurering. Veel gemeenten hebben hier op dit moment echter geen concrete toolkit – de wortel en de stok- voor in huis. Zo zijn regelingen voor verplaatsing van winkels (richting het aangewezen kernwinkelgebied) niet direct voorhanden, constateerden Platform31 en de deelnemende gemeenten aan het experiment eerder. Landelijk wordt wel geëxperimenteerd, maar er is geen eenduidige aanpak. Vooral de hoeveelheid beschikbare capaciteit en middelen bij gemeenten, vragen om een andere kijk op de rol en bijdrage van gemeenten.

Proces en partijen

Cees Brinkman van Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord werkt bij gastheer Castricum in opdracht van de gemeente, gezamenlijk met stakeholders aan een visie en uitvoeringsagenda voor het dorpscentrum. In dit proces vraagt de gemeente hoe zij de partijen kan ondersteunen bij de toekomstige acties om het winkelgebied toekomstbestendig te maken. In deze werksessie denken niet alleen ambtenaren vanuit de deelnemende gemeenten mee, maar ook eigenaren, ondernemers, makelaars, adviseurs en andere betrokkenen uit Castricum en Noord-Holland.

Provinciale regeling bedrijventerreinen

Kim Ruijs van de Provincie Noord-Holland draagt voorbeelden aan vanuit de regelingen die al jaren lopen voor bedrijventerreinen (HIRB-regeling). Een knip in bijdragen voor onderzoek, proces en fysieke ingrepen, met elk een eigen maximumbedrag en percentage van de totale bijdrage, maakt het makkelijker voor de overheid om te sturen. Ook het indienen van een aanvraag door een overkoepelend orgaan (in dit geval de gemeente), zorgt ervoor dat het algemeen belang voorop blijft staan en de regie georganiseerd is. In het geval van een winkelstraat kunnen bijvoorbeeld de ondernemersvereniging, BIZ, of centrummanagement een aanvraag bij de gemeente doen.

Transformatie

Joost Nicasie van Areaal Advies, partner van Platform31, is winkelstraatmanager die onderzoek deed naar de transformatie van winkelpanden. Nicasie geeft aan dat er voor fysieke transformatie van panden in principe weinig drempels zijn vanuit eigenaren. Mits de huuropbrengst van de winkelfunctie in de buurt komt van de huuropbrengst voor een andere functie. Mogelijkheid is ook om wonen-boven-winkels te creëren als dat nog niet het geval is. Dit haalt de huurdruk van de winkel.

Dorpsstraat-Castricum
Dorpsstraat Castricum

Verhuisbuddy

Bij casus Den Helder spelen vraagstukken rondom verplaatsing, transformatie en het nemen van eigenaarschap. In de werksessie is onder meer het proces voor het instellen van een ontvangstregeling uitgewerkt. Een aan te stellen ‘verhuisbuddy’ bij de gemeente denkt mee en moet eigenaren en winkeliers één aanspreekpunt geven. Daarnaast moet een samen te stellen toolbox voor eigenaren en winkeliers kunnen helpen met het inzichtelijk maken van de mogelijkheden en het samenstellen van de wenselijke ondersteuning. Daarnaast is door de deelnemers een stappenplan uitgewerkt om als gemeente eigenaarschap te kunnen delen met andere stakeholders in een gebied.

Makelman

Wat betreft de casus Alkmaar ligt een vraagstuk rondom transformatie voor: hoe creëer je beweging in transformatie van aanloopstraten en welke rol pak je hierin als gemeente. Zaken als exploitatieplicht, (leegstands)belastingen en het stimuleren van flexibele contracten worden genoemd. Ook blijkt de rol van een makelman of winkelstraatmanager wederom heel belangrijk. Iemand die intensief het proces van een straat begeleidt, in visieontwikkeling en uitvoering, lijkt steeds onmisbaarder te worden in de transformatie van winkel- en aanloopstraten. Niet persé de gemeente hoeft deze rol in te vullen, juist sterker is het als dit een onafhankelijke functie is, gefinancierd door marktpartijen of gezamenlijk met de gemeente. Wel kan het zo zijn dat een procesbegeleider vanuit de gemeente het proces start, omdat het belang van (financiering van) een dergelijke functie zich in sommige gevallen nog moet bewijzen naar stakeholders.

Inhoud versus proces

Conclusie van de middag: het is belangrijk hoe een regeling inhoudelijk is vormgegeven, zoals het stellen van de juiste voorwaarden en opknippen van aanvragen voor onderzoek, proces en fysieke ingrepen. Echter, het inrichten van het proces is misschien nog wel belangrijker. De gemeente krijgt een andere rol; als accountmanager die partijen bij elkaar brengt. Daarvoor moet het kennisniveau over eigendom, contracten en investeringsplannen in een straat omhoog. Daarnaast moet er één duidelijk aanspreekpunt komen voor mensen of partijen die iets willen, zoals de voorgestelde verhuisbuddy. En de makelman die zich intensief bezighoudt met het begeleiden van het proces. Als het proces goed is ingericht, de contacten op orde en de gesprekken zijn gevoerd, dan komen ‘de wortel en de stok’ vanzelf aan de orde.

Meer informatie

Lees ook het volledige verslag van de expertmeeting over verplaatsingsregelingen


Contact

Arjan Raatgever

Arjan Raatgever

Senior projectleider

06 57 94 39 38

Experiment Aangename aanloopstraten

Het experiment Aangename aanloopstraten startte in het voorjaar van 2015 en is een initiatief van Platform31, 10 deelnemende gemeenten/regio (Alkmaar, Castricum, Cuijk, Den Haag, Den Helder, Helmond, Hilversum, Schiedam, Zaanstad, Parkstad Limburg), het G32-stedennetwerk, het ministerie van BZK en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. De aanleiding van het experiment ligt in het veranderende retailklimaat, de ontwikkelingen rondom compactere binnensteden en de hulpvraag van gemeenten bij het ontwikkelen van een nieuwe aanpak voor het complexe dossier van veranderende aanloopstraten.

Platform31 organiseert meer rond winkelgebieden en binnensteden, onder andere de pilot Verlichte Regels winkelgebieden, het online kennisdossier Vitale Binnensteden en de speciale update Vitaminen voor de binnenstad.

Algemene informatie over het experiment, het doel en de aanleiding is te
vinden op www.platform31.nl/aanloopstraten