Verbinden van wonen en zorg bij langer thuis wonen

Met elkaar willen we ervoor zorgen dat kwetsbare inwoners zoveel mogelijk in hun eigen leefomgeving wonen en zelfredzaam zijn. Maar het langer thuis wonen in de wijk van deze zorggroepen vraagt om regie van gemeenten. In de leerkring ‘Visie en sturing op langer thuis wonen’ verkende Platform31 en VNG samen met gemeenten hoe je zorgt voor regie, sturing en afstemming bij wonen, begeleiding en zorg.

Langer thuis wonen vraagt om een visie van gemeenten en het vraagt om regie op het verbinden van wonen en zorg. Om dit goed te begeleiden is een afstemming nodig binnen en tussen de domeinen van wonen, sociaal en ruimte van de gemeente. Maar het vergt ook regie op de inzet en aanbod van het netwerk van betrokken partijen – van corporaties, zorgaanbieders, welzijn, sociaal team, mantelzorgers en de zorgvragers zelf. Zestien gemeenten gingen in de leerkring aan de slag met het ontwikkelen van goede regievoering op wonen, begeleiding en zorg.

“Fijn om samen met collega uit een ander domein opdrachten uitvoeren, af te stemmen op onderdelen van elkaars traject en te bedenken hoe je als duo het visietraject in onze gemeente voor elkaar krijgt”

Meerdere visies

Gemeenten geven aan dat zij moeten dealen met de complexiteit en dynamiek van deze opgave en het verknopen van meerdere visies. Eén actuele visie is nog een brug te ver, zo lijkt het, maar de eerste stappen in die richting zijn gemaakt. Gemeenten zien vooral kansen in uitvoeringagenda’s op urgente thema’s. Bijvoorbeeld als het gaat om verwarde personen of om prestatieafspraken gericht op de samenhang van wonen en zorg. Deze agenda’s geven concreet richting aan samenwerkingspartners om in te spelen op het ondersteunen van zorgvragers. Dit is hét moment voor gemeenten om hun rol pakken. En te zorgen voor een heldere regievoering in het netwerk van de verschillende partijen. Aan visie en opgaven lijkt geen gebrek, wat nu aandacht vraagt is het ‘hoe’ van het sturen en uitvoeren.

“De leerkring laat zien hoe je procesregie kunt voeren met meerdere partijen. En ook hoe ingewikkeld dit is”

“Goed om inzicht te krijgen in wat er speelt rond wonen en zorg die een plek kunnen krijgen in de prestatieafspraken”

Complexiteit werkbaar maken

Hoe komen we tot een goede vraagverkenning, verbinden we wonen en zorg en matchen we vraag en aanbod? De gemeentelijke collega’s, uit de domeinen wonen en sociaal, die gezamenlijk aan de leerkring deelnemen herkennen het ongetemde probleem. Bij wonen en zorg gaat het altijd over afstemmingsvraagstukken van meerdere domeinen. En er zijn verschillende partijen betrokken zonder een duidelijke hiërarchie. En dat maakt sturing lastig. Maar een eenduidig antwoord op wat deze opgave dan vraagt is er niet. Dat verschilt per gemeente. We kunnen wel een denkkader schetsen. Nadenken over de volgende thema’s helpt bij het ordenen op gemeentelijk niveau en complexiteit werkbaar te maken:

  • Inhoud: ambitie, richting, resultaat, ruimte en sturing, rekenschap
  • Besluitvorming: zeggenschap, rol burgers, partijen en netwerken
  • Bedrijfsproces: hoe samenhang te krijgen in uitvoering en beleid

“Het model met kijkrichtingen helpt om complexiteit van het onderwerp inzichtelijk maken”

“Praktische toepassing via een simulatiespel gaf veel inzicht en ook energie in de groep”

Gereedschapskist

Het schakelen op inhoud, besluitvorming en bedrijfsproces is geen sinecure”, ondervinden de leerkringdeelnemers. Zij denken zeker nog winst te kunnen halen als het gaat om “doorontwikkelen van processtappen, dialoogmethoden en samenwerkingsvormen om partijen uit diverse werelden samen aan de slag te krijgen op dit thema.” Er zijn al veel ‘best practices’ en innovatieve aanpakken om van visie naar uitvoering te komen voor de opgave van langer thuis wonen. Vooral als het gaat om inzicht in het ‘wat’: wat is de vraag? Wat kun je afspreken in prestatieafspraken? Wat hebben bottom-up wijkinitiatieven nodig? Hiervoor is veel inspiratie.

“Goede voorbeelden geven letterlijk ‘voer’ om met enige afstand naar je eigen vraagstukken te kijken”

“Fijn de tips & trics die je van anderen krijgt”

De gemeenten hebben vooral behoefte aan handvatten voor het ‘hoe’: hoe zet je een breed gedragen proces in gang? Hoe betrek je stakeholders? Hoe richt je de samenwerking in? De leerkringdeelnemers willen juist onderling adviseren op concrete knelpunten en willen oplossingsrichtingen verkennen. Met een bredere kijk, ander perspectief, en argumenten op een rij. Dat is ook wat de leerkring ‘Visie en sturing op langer thuis wonen’ biedt. We behandelden theorie en praktijk, schetsten kaders, maar bovenal gaven we deelnemers gereedschap voor procesregie op het langer thuis wonen in de wijk.

“De leerkring biedt een goede mix van werkvormen en afwisseling van theorie en praktijk”

“We kregen praktisch toepasbare do’s en don’ts”

Vanaf september start de tweede leerkring ‘Visie en sturing op langer thuis wonen’
Wilt u als gemeenten ook aan de slag met het ontwikkelen van goede regievoering op wonen, begeleiding en zorg? Meld u dan nu aan voor de tweede vierdaagse inspiratieleerkring Visie en sturing op langer thuis wonen

Langer thuis in de buurt

Deze leerkring maakt onderdeel uit van het ondersteuningsprogramma Langer Thuis. De innovatieve aanpakken uit het kennis- en experimentprogramma Langer thuis zijn de basis voor het leerkringprogramma.