Uitnodigende overheid zoekt bouwstenen voor een Zwolse visie

Een visie waarin de stad optreedt als uitnodigende overheid die zowel flexibiliteit biedt als ook heldere keuzes maakt. Met brede voorzieningen voor iedereen én pro-actieve burgers die het heft in eigen handen nemen. Dat is waar Zwolle naar zoekt. En dat in een tijd waarin het niet meer werkt om die visie statisch vast te leggen van een eindbeeldplanning. Het gaat nu juist over het dynamisch bieden van ruimte. Van blauwdrukplanologie naar uitnodigingsplanologie is de trend. Daarom denkt Zwolle na over de vernieuwing van haar structuurvisie. Platform31 begeleidde de gemeente Zwolle en ontwikkelde gezamenlijk enkele bouwstenen.

In de drie gesprekssessies die onder meer het fundament legden voor de publicatie ‘Zwolle als uitnodigende overheid’, zochten Platform31 en de gemeente Zwolle naar het DNA van de stad. Om van daaruit de veranderende rol van de overheid te destilleren in relatie tot stedelijke ontwikkeling. Daaruit bleek het nog lastig om een goede vertaalslag naar een beleidsdocument te maken. Aanknopingspunten waren bijvoorbeeld de ervaringen van Houten en Alphen aan den Rijn met het maken van een structuurvisie die aansluit bij een meer uitnodigende overheid.

Desondanks blijkt dat de weg naar een uitnodigende overheid niet in een dag is geplaveid. Het op een goede manier vormgeven van de relatie tussen de uitnodigende overheid en de praktijk van stedelijke ontwikkeling (initiatieven faciliteren, dagelijkse ontwikkelingen) leverde nog geen kant-en-klare oplossing op. Wel de belangrijkste bouwstenen voor de uitnodigende overheid.

Zwolle haven

Oogst gesprek in de stad

Zo werkt een uitnodigende overheid die Zwolle wil zijn, allereerst aan haar relatie met burgers. Hiervoor is een constant gesprek met de stad nodig en een cultuurverandering binnen de gemeentelijke organisatie. “De organisatie moet in elk geval helemaal klaar zijn voor een uitnodigende structuurvisie”, benadrukt Jeroen Niemans, die de gemeente vanuit Platform31 begeleidde. “Houd het bovendien begrijpelijk en aantrekkelijk voor inwoners en ondernemers om mee te doen. Geef ook duidelijk aan waarover burgers wel en niet kunnen meebeslissen. En stel vast wat de gemeente wel en niet mogelijk kan en wil maken.” Is er overeenstemming over de algemene definitie van een uitnodigende overheid, dan is er nog een vertaalslag nodig naar de unieke situatie van Zwolle: samen het DNA uitwerken. Hiervoor is flexibiliteit nodig en ruimte voor experiment.”

Van koekoeksklok naar moederkloek

Deze zoektocht is natuurlijk niet alleen in Zwolle aan de orde. Door het hele land zijn overheden hiermee bezig. De oogst van de gemeente Zwolle blijkt herkenbaar en behulpzaam voor meer partijen. Mark Kemperman, projectleider Brabantse Omgevingsvisie, prees de publicatie om haar beknoptheid en hoge informatiedichtheid.

Bij ruimtemaker Frans Soeterbroek sprong de metafoor van de overheid als moeder in het oog, daarmee doelend op de passage waarin Zwollenaren de gemeente oproepen meer hun moederlijke kant te laten zien: warm, benaderbaar en gelijkwaardig. “Herkenbaar vond ik ook de valkuil van koekoeksklokparticipatie”, zegt hij. “Die term gebruikte ik zelf in mijn ruimtemakersblog. Moraal van het verhaal: voorkom het optuigen van een participatiecircus, om vervolgens met de resultaten op de oude voet verder te gaan. Wat dat betreft heb ik meer gevoel bij de zinspeling: van koekoeksklok naar moederkloek.”

Meer informatie

Jeroen Niemans

06 57 94 36 78 – jeroen.niemans@platform31.nl