Toekomstverkenningen arbeidsmarkt naar sector en regio

Technologische ontwikkelingen, globalisering, demografische en culturele veranderingen beïnvloeden de economische machtsverhoudingen op het wereldtoneel. Ook binnen onze eigen landsgrenzen verandert hierdoor de structuur van de Nederlandse economie en ontstaan er nieuwe uitdagingen voor de arbeidsmarkt. Als het aan gemeenten ligt, ontstaan er meer coalities met het bedrijfsleven en het onderwijsveld om mensen die aan de kant staan klaar te stomen voor een baan. Platform31 zet het wensdenken van gemeenten tegenover de realiteit van globalisering en technologische ontwikkelingen. Binnenkort start Platform31 verkennende onderzoeken waarin de gevolgen van de genoemde ontwikkelingen voor de arbeidsmarkt naar sector en regio centraal staan.

Wat zijn de verwachte gevolgen van technologische veranderingen en hoe kunnen gemeenten, bedrijfsleven en onderwijs daar het beste op inspelen? Na eerdere onderzoeken in opdracht van de G4-gemeenten richt het eerste nieuwe verkennende onderzoek van Platform31 zich specifiek op sectoren die in de arbeidsmarktregio van Zeeland van belang zijn. In deze regio creëren de chemische industrie en logistiek veel werkgelegenheid voor zowel hoog als lager opgeleiden. Bovendien zijn het belangrijke sectoren voor de profilering van de provincie Zeeland. De toekomstverkenning arbeidsmarkt is in het bijzonder bedoeld om gemeenten én het bedrijfsleven te ondersteunen bij het nadenken over de kansen, opgaven, uitdagingen én bedreigingen met betrekking tot de toekomst van desbetreffende sectoren en regio’s (gemeenten). Omdat de veranderingen in de economie ook nieuwe eisen stellen aan werknemers op de arbeidsmarkt zijn de bevindingen daarnaast ook voor het onderwijsveld van belang.

Handelingsperspectief aanreiken

“Juist dankzij een sectorale aanpak kunnen we meer de diepte in en kunnen we de uitdagingen die lokaal en regionaal spelen inzichtelijker en meer concreet voor het voetlicht brengen”, legt onderzoeker Ruud Dorenbos uit. “Dit kwam bijvoorbeeld ook tot uiting in de vier deelonderzoeken die we afgelopen periode deden naar de effecten van robotisering en automatisering op de arbeidsmarkt in de metaal, het bankwezen, gezondheidszorg en de gemeentelijke sector. Onze onderzoeken beogen zo gericht mogelijk handelingsperspectieven aan te reiken die dicht tegen de praktijk staan en in principe direct toepasbaar zijn.”

Effecten op de lokale en regionale arbeidsmarkt

De veranderingen in de economie stellen ook nieuwe eisen aan werknemers op de arbeidsmarkt. Uit eerder onderzoek blijkt in elk geval dat er grote gevolgen zullen zijn voor de omvang en aard van de werkgelegenheid: beter opgeleide mensen werken met geavanceerdere technologie en realiseren daarmee een hogere productie per persoon. Tegelijkertijd staan laagproductieve burgers gedeeltelijk of zelfs volledig buiten het arbeidsproces. Vorig jaar ontving bijna een half miljoen mensen een bijstandsuitkering. Ruim de helft van de huidige groep werklozen kampt met (ernstige) schulden, lichamelijke en/of psychische problemen. Vanwege deze meervoudige problemen is de afstand tot de arbeidsmarkt groot en lijkt de uitstroom naar werk op korte termijn niet reëel. Hoe de veranderingen in de economie en arbeidsmarkt precies zullen uitpakken en gemeenten en bedrijven daarop kunnen anticiperen, verschilt overigens per regio. Dorenbos: “Het is onder meer afhankelijk van de specifieke technologische ontwikkelingen, het huidige personeelsbestand en andere trends die er binnen de sectoren spelen.”

Vorm coalities

We zien dat veel gemeenten hun hoop vestigen op het bedrijfsleven als leverancier van garantiebanen, beschut werk, banen die voortkomen uit social return-afspraken, banen voor ‘reguliere’ bijstandscliënten, banen voor werklozen (ww’ers) of stageplekken. Als het aan gemeenten ligt, ontstaan er coalities met het bedrijfsleven en het onderwijsveld om werkloze jongeren, ouderen en arbeidsbeperkten klaar te stomen voor een baan. Door (om)scholing, het aanleren van werknemersvaardigheden en het wegnemen van belemmeringen. Meer allianties met het bedrijfsleven bevorderen ‘kansrijke’ en ‘vernieuwende’ ideeën die voor extra werk zorgen.

Voorkom diepere kloof

Het ontwikkelen van dieper inzicht in deze ontwikkelingen biedt in elk geval de noodzakelijke handvatten om de kennis en vaardigheden van huidige en toekomstige werknemers op peil te brengen en houden. “De eisen die het bedrijfsleven aan kennis en vaardigheden stellen, nemen snel toe. Zonder ingrijpen zal de kloof tussen datgene wat van een moderne werknemer wordt gevraagd en de capaciteiten en vaardigheden waar de beroepsbevolking over beschikt alleen maar groter worden. Dit is een uitdaging voor bedrijfsleven, individuele werknemers, onderwijs en – misschien pas in de laatste plaats – de overheid.

Toekomstverkenning Arbeidsmarkt

Platform31 verkent hoe de sectoren chemie en logistiek in de provincie Zeeland kunnen meebewegen met de veranderingen in economie en arbeidsmarkt. Platform31 gaat dit jaar in meer regio’s met dit thema aan de slag. Aan de hand van toekomstverkenningen en praktijkonderzoek ontwikkelen we samen met partners de ingrediënten voor vernieuwend en toekomstgericht arbeidsmarktbeleid. In het verkennende traject ligt de focus op de vragen:

  1. Hoe staan de sectoren er momenteel voor?
  2. Wat zegt de theorie (de literatuur) over de impact van technologische ontwikkelingen en veranderende marktomstandigheden (trends, globalisering) op de desbetreffende sectoren?
  3. Wat zegt de praktijk over de veranderingen die er in de sector (volgens direct betrokkenen) binnen nu en de komende 5 tot 10 jaar zullen plaatsvinden?
  4. Wat zijn de consequenties van deze veranderingen voor de eisen die worden gesteld aan werknemers, nu en in de toekomst, ten aanzien van de benodigde kennis en vaardigheden?
  5. Wat betekent dit voor de activiteiten die bedrijven, onderwijsinstellingen en overheden (zouden moeten) oppakken ten behoeve van het versterken van het human capital en daarmee van de betreffende sectoren in de arbeidsmarktregio?

Onderzoek

Ook interesse in een dergelijk onderzoek? Neem contact op met: