Toekomstbestendige bewonersinitiatieven

Terugblik werkatelier: de maatschappelijke waarde van een burgerinitiatief

Platform31 organiseert samen met gemeenten, bewonersinitiatieven en experts een driedelig werkatelier waarin we samen zoeken naar de ingrediënten voor een duurzame businesscase. Hoe kunnen bewonersinitiatieven financieel toekomstbestendige businesscases ontwikkelen? En welke rol spelen gemeenten hierbij? Vijf gemeenten en zeven initiatieven zetten hun tanden in deze vragen tijdens de eerste bijeenkomst van het werkatelier. Daarbij kwam de ontwikkeling van een maatschappelijke businesscase aan bod en maakten we de maatschappelijke waarde van een initiatief inzichtelijk.

Maatschappelijke businesscase

Businesscases bij bewonersinitiatieven, matcht dat wel? Het gaat toch om vrijwilligers die iets willen doen voor en met de buurt? Klopt, maar dit maakt het belang van een duurzame businesscase niet minder groot. Bij een gewone businesscase moeten de kosten en baten met elkaar in balans zijn. Om een maatschappelijke businesscase te ontwikkelen moet zowel het economisch nut als het maatschappelijk nut in kaart worden gebracht. Dit is complexer, bijvoorbeeld omdat het maatschappelijk nut vaak breder is dan het eigen initiatief en het bewonersinitiatief de maatschappelijke baten niet altijd ontvangt. Marlon van Dijk van onderzoeksbureau Sinzer adviseerde de initiatieven en gemeenten; formuleer een scherpe maatschappelijke doelstelling, geef aan voor wie dit belangrijk is en wat de grootte van deze groep is.

Meten van maatschappelijke waarde

Een goede maatschappelijke businesscase benoemt de verwachte maatschappelijke waarde van een initiatief. Het is van groot belang dat deze waarde meetbaar is. Sinzer adviseert: “Stel het doel van het meten centraal bij het opstellen van een businesscase.” Door de maatschappelijke waarde te meten, kan het initiatief informatie inwinnen over de verbetering van activiteiten, financiers aantrekken, verantwoording afleggen aan financiers of de informatie gebruiken voor communicatiedoeleinden. Het initiatief weegt vervolgens af in welke mate een methodiek wordt ingezet om de maatschappelijke waarde te meten. Voorkom dood analyseren, maar zorg ook dat u niet te snel tevreden bent.

In kaart brengen van maatschappelijke waarde

De Effecten Arena en de maatschappelijke kosten-batenanalyse zijn handige tools om de maatschappelijke waarde in beeld te brengen. Ook de recent gepubliceerde Wat Werkt Studio biedt een overzicht van bruikbare instrumenten die een initiatief in kan zetten om de waarde inzichtelijk te maken. Tijdens het werkatelier kwam de Social Impact tool van Sinzer aan bod. Net als bij veel andere instrumenten bestaat dit model uit de verandermethode en de input-output-outcome-impact-methode. Via een stakeholdersanalyse en een impactmap maakten de bewonersinitiatieven een start met hun maatschappelijke businesscase en onderzoek naar maatschappelijke waarden.

Formuleer doelen

Onderdeel van het in kaart brengen van de maatschappelijke waarde, is de opstart van projecten en activiteiten. Formuleer doelen, omschrijf gericht de activiteiten en verwachte effecten voor de verschillende betrokkenen. Kwantificeer wat de mogelijkheden zijn in kosten, tijd en waar van toepassing in uurtarief. Hoe meet je uiteindelijk de maatschappelijke waarde? Een belangrijk en simpel instrument; praat met personen en organisaties die betrokken zijn bij het initiatief.

Vijf vragen bij het formuleren van de meerwaarde

Om de meerwaarde van een initiatief scherper te formuleren, zijn de volgende vijf vragen van belang:

1. Wie verandert er als gevolg van uw activiteit?
2. Hoe veranderen deze verschillende personen, doelgroepen of organisaties?
3. Hoe kunt u bewijzen dat zij veranderd zijn?
4. Welke veranderingen zijn gewaardeerd en door wie?
5. Komt het allemaal door uw activiteit?

Gezonde en zelfstandige bewonersinitiatieven

De komende twee werkateliers gaan we verder met het ontsluiten van bestaande kennis op het terrein van maatschappelijke businesscases en maatschappelijke waarde bij bewonersinitiatieven. Ook zoomen we in op vernieuwende samenwerkings- en financieringsrelaties tussen bewonersinitiatieven en gemeenten, om gemeenten en initiatieven handvatten te bieden om te komen tot meerjarig gezonde en zelfstandige bewonersinitiatieven.