Stadsafari Zwolse bloemkoolwijk leidt tot nieuwe inzichten

Door Piet Korporaal

De uitstraling bij wijkvernieuwing is belangrijk, zo bleek na een bezoek aan de Zwolse wijk Ittersumerlanden. Zorg als gemeenten, corporaties en sociale wijkteams dat je aanwezigheid niet onopgemerkt blijft. En, sociale wijkteams kunnen niet om de corporaties heen. Investeer daarom in korte communicatielijnen. “Alleen samen sta je sterk en kun je bewoners van dienst zijn”, aldus Jan Winsemius (Bureau Middelkoop), Bram Klouwen (Companen) en Judith Hin (gemeente Zaanstad).

Stadssafari in Zwolle Ittersumerlanden

Bloemkoolwijk Ittersumerlanden vormde het decor van de stadsafari, die Platform31 in oktober organiseerde met gemeente Zwolle en corporaties SWZ en DeltaWonen. Onderwerpen van discussie waren onder meer: de rol van corporaties in het sociaal domein, de betaalbaarheid van het wonen en de houdbaarheid van stedelijke vernieuwing. Een jaar geleden is de wijkvernieuwing in Zwolle formeel afgerond. Met de stadsafari wilden gemeente en corporaties en partners uit hun netwerk terugblikken op de resultaten en vooruitkijken naar de toekomstige uitdagingen. Dat leverde interessante gesprekken op over veel landelijke thema’s, waaronder de nieuwe Woningwet.

Focus op de bewoners

“Als we tegenwoordig over leefbaarheid van wijken spreken, gaat het al gauw over sociale wijkteams”, constateert Judith Hin, die wijkmanager is bij de gemeente Zaanstad. “Dat is in Ittersumerlanden niet anders. Het verschil is dat bewoners hier zelf aangeven waar de vraag ligt. En met resultaat. Opvallend was ook dat het verzoek om hierop de focus te leggen, afkomstig was van de corporaties zelf. ”Heel logisch eigenlijk: de vraag naar sociale huurwoningen in de wijk is groot en corporaties hebben er veel in hun bezit. Kortom: voor het behoud van leefbare wijken kun je als stad nauwelijks om corporaties heen." Hin: “Blijf daarom investeren in korte communicatielijnen, ga met elkaar rond de tafel. Al dan niet vanuit een sociaal wijkteam. Je moet elkaar zien om dezelfde taal te spreken.”

Functionaliteit versus beleving

“We kunnen richting bewoners pas maatwerk leveren, als alle partijen er samen voor gaan staan”, vervolgt ze. “Pas dan kunnen we goed kijken naar wat er per situatie nodig is. Waar dat voorheen was gericht op een hele wijk, ligt de focus nu meer op de woning of de betaalbaarheid daarvan. Sinds corporaties minder te zeggen hebben over leefbaarheid, gaat het meer over individuele problematiek en wat we kunnen doen aan betaalbaarheid. Dat is winst.” Ook wethouder Jan Brink ziet het belang van corporaties in zijn stad. “We mogen ons in Zwolle gelukkig prijzen met deze corporaties. De fysieke kant afzetten tegen de inwonerskant, dat is dé benadering van de toekomst. Waarin we niet alleen naar de functionaliteit van de woningvoorraad kijken, maar ook naar de bewonersbeleving. Met welke vragen worstelen zij en hoe vinden we daar samen antwoorden op?”

Goed gefundeerde maatregelen betaalbaarheid

Volkshuisvesting is terug van weggeweest. Bram Klouwen, directeur van Companen, krijgt steeds vaker de vraag hoe woningen beter betaalbaar worden voor huurders. De regio Zwolle werkt bijvoorbeeld aan een betaalbaarheidsagenda met tien goed gefundeerde maatregelen en verstandige beslissingen, complimenteert Klouwen de Zwolse partners. Het gaat om de volgende maatregelen:

  • Huurmatiging voor huishoudens met de laagste inkomens.
  • Passend toewijzen.
  • Maatwerk door woonlastenfonds
  • Maatwerk voor de meest kwetsbare doelgroepen.
  • Slimme, praktische energiebesparing.
  • Tijdelijk maar goedkoop wonen in leegstaand vastgoed.
  • Woningen realiseren met een kortere exploitatieduur.
  • Focus bij nieuwbouw verleggen naar goedkope woningen.
  • Geen sloop of verkoop van goedkope woningen, tenzij
  • Agenda wint aan kracht door samenwerking.

Persoonlijk netwerk aanwenden

Tot slot adviseert Klouwen zijn Zwolse collega’s om hun persoonlijke netwerk in te zetten voor het betrekken van moeilijk bereikbare partijen, waaronder zorgverzekeraars en energiepartijen. Als voorbeeld noemt hij corporatiebestuurder Walter Hamers van Talis uit Nijmegen, die succesvol een groep mensen om zich heen verzamelde met wie hij vraagstukken kan doordenken. Monique Boeijen, directeur-bestuurder van SWZ, neemt dit advies ter harte: “In berekeningen van het Nibud worden huurlasten als sluitpost gezien. Het kan niet zo zijn dat corporaties maar moeten afwachten wat resteert. Daarin hebben we een gezamenlijke verantwoordelijkheid. De suggestie om daarvoor het eigen netwerk in te zetten, neem ik graag aan.”

De sleutel van het succes

Opvallend aan bloemkoolwijk in Zwolle, vindt Jan Winsemius van Bureau Middelkoop de positieve uitstraling. “Het is mooi om Ittersumerlanden af te zien. Naast schoon, heel en veilig is ‘leuk’ minstens zo belangrijk”, benadrukt hij. “En dat de aanwezigheid van corporaties en gemeente zichtbaar is in een wijk. Dat moet meer om het lijf hebben dan alleen een nieuw geverfde P in een parkeerplaats.” Sjoerd Quint, adjunct-directeur DeltaWonen, herkent zich in het beeld van Winsemius. “Het is mooi hoe collega-corporatie SWZ de wijkvernieuwing in Zwolle heeft aangepakt. Als je fysieke ingrepen laat samenvallen met een sociale aanpak, is dat het meest krachtig. De sleutel van het succes ligt in die verbinding.”

Wijkaanpak en de Woningwet

“We moeten bloemkoolwijken en de opgaven die er liggen ook niet als probleem benaderen”, benadrukt Jan Winsemius. “De uitdaging is wat we met al die Nederlandse bloemkoolwijken willen? De afwezigheid van een fonds voor stedelijke vernieuwing is misschien wel een zegen. Daarmee voorkomen we dat we blijven hangen bij praten over wat we gaan doen. We moeten het op een andere schaal aanpakken.” Kan een corporatie als SWZ volgens de nieuwe Woningwet nog eens een fysieke ingreep uitvoeren, zoals in Ittersumerlanden? Monique Boeijen van SWZ denkt van wel: “In toekomstige renovatietrajecten leidt deze manier van werken tot een goede samenwerking met de gemeente en bewoners. Als we het zonder hen zouden willen doen, omdat we ons beperken tot de stenen en de kwaliteit van de voordeur, dan laten we uiteindelijk ontzettend veel maatschappelijk geld liggen. Het gezamenlijk oppakken van wijkvernieuwing is beter voor een wijk. Dat kan onmogelijk in strijd zijn of zich niet goed verhouden tot de Woningwet.”

Op safari

Platform31 organiseert regelmatig Stadsafari’s, vergelijkbaar met die in Ittersumerlanden. Die bieden partners de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten en zich te verwonderen over hoe het er in een andere keuken aan toe gaat. Een Stadsafari is leerzaam, inspireert en benut de kracht van het netwerk. Leer van de do’s en dont’s, leen elkaars ideeën en pas ze in de eigen praktijk toe. Wilt u een Stadsafari organiseren in uw eigen wijk(en)? Neem hiervoor contact op met :

Piet Korporaal

06 83 17 14 81 – piet.korporaal@platform31.nl
LinkedIn Logo 11x41