Seksegelijkheid in Europese stadsbesturen

Een maand geleden, op 8 maart 2015, was het Internationale Vrouwendag ; een dag waarop we jaarlijks stilstaan bij de vooruitgang die er wereldwijd geboekt is als het gaat om seksegelijkheid. Daarnaast is het een dag waarop we de vastberadenheid van vrouwen die een belangrijke rol hebben gespeeld in hun land of gemeenschap vieren. Ook URBACT heeft bijgedragen aan deze speciale dag door een serie artikelen te publiceren over vrouwelijk leiderschap in Europese steden. Waar staan we wat dat betreft ? Hoe gaat het met de seksegelijkheid in het bestuur van onze steden?

Vrouwelijke leiderschap in Europese steden

Meer dan tweederde van de Europese bevolking woont in steden. De manier waarop deze ontworpen, gepland en geleid worden heeft een grote invloed op onze alledaagse bezigheden. Om die reden spelen lokale overheden ook een belangrijke rol bij het tegengaan van ongelijkheid, en het creëren van een gelijkwaardige samenleving.

Gelijkheid in de EU verdragen

Gelijkheid tussen mannen en vrouwen is verankerd in de EU-verdragen en het EU Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie. Ondanks het feit dat er door Europese regelgeving in de afgelopen decennia significante vooruitgang is geboekt op het gebied van seksegelijkheid, blijft er ook ongelijkheid bestaan, met name als het gaat om de invulling van politieke- en leidinggevende functies in EU-lidstaten.

Wat zijn de feiten ?

Het is geen eenvoudige taak om gegevens over vrouwelijke vertegenwoordiging in EU-lidstaten te vinden. Europese landen hebben verschillende politieke structuren die niet altijd goed te vergelijken zijn. Daarnaast wordt het aantal vrouwelijke politici en leidinggevenden op internationaal- en nationaal niveau vaak goed bijgehouden, terwijl cijfers over het lokale niveau dikwijls ontbreken. Over het algemeen valt echter te concluderen dat er een ongelijk beeld bestaat onder EU-lidstaten.

Uit het rapport ‘Women and men in leadership positions in the European Union’ van de Europese Commissie, gepubliceerd in 2013, blijkt dat de seksebalans onder politici over het algemeen beter is op lokaal en regionaal niveau dan op landelijk niveau. In de EU zijn vrouwen goed voor bijna een derde (32%) van alle regionale bestuurslagen. Op lokaal niveau zien we gemiddeld een zelfde percentage vrouwen in gemeenteraden. Op nationaal niveau vormen vrouwen slechts 27% van alle parlementen.

In slechts vier EU-landen is regionaal gezien sprake van een gelijke vertegenwoordiging, met minstens 40% van elke sekse: Frankrijk, Zweden, Finland en Spanje. Op lokaal niveau is er slechts één land met een gelijke vertegenwoordiging: Zweden. Er zijn ook landen waar mannen een grote meerderheid vormen: Hongarije (91%), Italië (87%), Roemenië (85%), Slowakije (84%) , Griekenland (83%) en Tsjechië (81%). Op lokaal niveau zijn de ongelijkheden over het algemeen kleiner. Alleen in Ierland en Griekenland is slechts één op de vijf lokale politici vrouw. In 2004 was het percentage vrouwen in regionale besturen al 30%. Sindsdien is dat percentage echter met slechts 2% gestegen.

seksegelijkheid1

In 2013 publiceerde Aksel Sundström van de Universiteit van Gothenborg het rapport ‘ Women’s Local Political Representation within 30 European Countries’. Onderstaande kaart uit dit rapport geeft een interessant beeld van het percentage vrouwelijke politici op lokaal niveau.

seksegelijkheid2

Het glazen plafond

Het lijkt erop dat er in de lokale en regionale politiek – net als in andere economische sectoren – een glazen plafond is. Onderzoek laat zien dat vrouwen vaak heel actief zijn binnen de lokale gemeenschap, maar dat zij slechts zelden doorstoten naar leidinggevende of politieke functies.
Dit lijkt voornamelijk te komen doordat vrouwen niet voldoende gesteund worden om hun werk en gezin te combineren met een politieke functie, en door de mannelijke cultuur die de lokale politiek op veel plekken domineert.

Het rapport van de Council of European Municipalities (CEMR) Women in Local Politics in Europe: geeft een overzicht van alle vrouwelijke burgemeesters in 31 Europese landen. De percentages variëren van 3 tot 30%, maar liggen in de meeste lidstaten ver onder de 20%.

seksegelijkheid3

Er is dus nog veel te verbeteren! Er is meer nodig om vrouwelijk politiek talent te stimuleren zich in te zetten voor de stad. URBACT vindt dit een belangrijk thema en zal over seksegelijkheid in de lokale politiek blijven publiceren. Houdt de URBACT-website in de gaten voor meer nieuws.

Bijdrage van Sally Kneeshaw (URBACT Thematic Expert )

Christiaan Norde