Samen in de startblokken voor toekomstbestendige retail

Het stadshart van de toekomst moet een visitekaartje zijn voor bezoekers en een ontmoetingsplek waar inwoners zich thuis voelen. Met dit gemeenschappelijke doel voor ogen zetten vertegenwoordigers van overheden en marktpartijen op 17 maart 2015 hun handtekening onder de Retailagenda. Tegelijkertijd werd het startschot gelost voor de uitvoering van twintig afspraken die de sfeer en beleving in de Nederlandse binnensteden moeten verbeteren. Een interview met een aantal partners.

Een partnerschap dat uitblinkt in diversiteit. Hoe blijven alle neuzen in dezelfde richting?

“In een relatief korte tijd een actieprogramma voor elkaar krijgen met twintig afspraken is geen sinecure”, lacht Marijke van Hees, voorzitter Retailagenda. “Natuurlijk waren er soms onduidelijkheden en moest ik af en toe als Tom Poes in het stripverhaal van Olivier Bommel een list verzinnen. Maar door oplossingsgericht na te denken en het maatschappelijk belang in het vizier te houden, ligt de Retailagenda er nu. Bijzonder aan deze samenwerking is dat iedereen vanuit zijn eigen kennis en expertise de ontwikkelingen in het retaillandschap aanvloog. Nu de handtekeningen zijn gezet volgt een nieuw hoofdstuk. De komende drie jaar werken we twintig afspraken uit de agenda verder uit. Een aantal onderwerpen borduurt voort op bestaande concepten. Zo werkt Thuiswinkel.org al jaren aan het uitbouwen van e-commerce. Met financiële ondersteuning van onder andere Detailhandel Nederland kunnen lokale ondernemers hier hun voordeel mee doen.” Wijnand Jongen van Thuiswinkel.org, vult aan: “Voor het eerst maken we geen onderscheid tussen online en offline, tussen winkeliers en ambachten. Het gedrag van de consument verandert. Daar moeten we vanuit de hele sector op inspelen. Met Platform31 als kennispartner, die als geen ander in staat is gemeenten te betrekken en bij elkaar te houden. En die zorgt voor eenduidigheid en een heldere visie.”

Drie jaar is lang. Hoe houden jullie de energie van nu vast?

“Samenwerken geeft energie”, vindt Jan Meerman, voorzitter van Detailhandel Nederland en INretail. “Ga er maar aanstaan, zoveel verschillende partners met elk hun eigen belangen. Dat we ons gezamenlijk verbinden aan de Retailagenda is op zich al bijzonder. Er is een sneeuwbaleffect ontstaan waarin iedereen graag wil meedoen. Naast lokale retailers hebben ook 75 Rabobanken toegezegd hun steentje te willen bijdragen. Dat we vervolgens ook echt met elkaar aan de slag gaan om de Nederlandse binnensteden te versterken, maakt het programma kansrijk. Als we aan het eind van dit jaar kunnen zeggen dat we acht van de twintig afspraken op de rails hebben staan, ben ik dik tevreden.”

Hoe staan gemeenten in deze Retailagenda?

“Met de Retailagenda staat de aandacht voor de binnensteden in één klap bij heel Nederland op het netvlies, zeker bij de G32. Dat is maar goed ook, want de leegloop van winkels is een groot probleem”, benadrukt Ben van Hees, (thema)wethouder Binnenstad in Nijmegen. “Veel onderwerpen uit de Retailagenda borduren bovendien voort op projecten die al enige tijd spelen in Nijmegen. Die kennis delen we graag met anderen. Zo koppelen we onze winkelstraten specifiek aan een retailprofiel: is er behoefte aan brique a braque- winkels, speciaalzaken, horeca, of een combinatie? Dankzij onze pandenbank krijgen we bovendien goed zicht op de leegstand in de stad. Door vervolgens nauw samen te werken met makelaars en de Verenigingen van Eigenaren kunnen we gerichter zoeken naar nieuwe retailconcepten. Daarbij schromen we niet om over onze eigen stads- en zelfs landsgrenzen heen te kijken. Onze binnenstadsvisie richt zich bewust op ontmoeting. Dit betekent dat we naast interessante retailformules ook werken aan aantrekkelijke horeca en het organiseren van evenementen.”


Na vandaag zijn alle ogen gericht op de pilot Verlichte Regels Winkelgebieden. Waarom doet Helmond als een van de twaalf gemeenten mee?

“We vinden het belangrijk om in een groter verband met andere gemeenten samen te werken en te kijken hoe we elkaar kunnen inspireren met goede ideeën”, zegt Yvonne van Mierlo, wethouder Economische Zaken van de gemeente Helmond. “Ook willen we onderzoeken hoe er meer levendigheid en ondernemersgevoel ontstaat in onze binnenstad, hoe we leegstand kunnen tegengaan en welke regels we mogelijk kunnen aanpassen. Uitgangspunt in deze pilot is wat ons betreft in elk geval: wat heeft de consument nodig om in de stad te winkelen? Alleen door goed naar elkaar te luisteren en intensief samen op te trekken, ontstaan er kansrijke retailconcepten.”

Minder regels, wat betekent dit voor bestemmingsplannen?

“Om leegstand tegen te gaan is een flexibel bestemmingsplan nodig dat de mogelijkheid biedt voor functievermenging”, vindt Cees Lok, wethouder Binnenstad in Roosendaal. “Die mogelijkheid willen we graag onderzoeken en uitproberen. Met als doel: meer mensen naar de stad trekken. Daarbij kunnen eigen inzichten, afkomstig uit onze pilot Merkbaar minder regeldruk, goed van pas komen. Zo haalden we interessante informatie op bij horecaondernemers, retailers, organisatoren van festivals en bewoners. Tegelijkertijd kijken we hoe we enkele resultaten uit deze pilot een stap verder kunnen brengen. Een winkelgebied zonder regels is een illusie. De bescherming van de een is immers de vrijheid van een ander. Het zou mooi zijn als die regels ons de ruimte bieden om bepaalde retailconcepten tijdelijk uit kunnen uitproberen.”

Wat zijn reacties van winkeliers en vastgoedeigenaren tot nu toe?

Wethouder Gé Wagemakers uit Oss vindt het belangrijk om de ondernemers uit zijn gemeente actief te betrekken bij de inrichting van de openbare ruimte. Via het centrummanagement bereikte ons het geluid dat het merendeel van de ondernemers onze deelname aan de pilot van harte toejuicht. “Wat mij betreft biedt het combineren van horeca en detailhandel kansen voor meer sfeer en beleving in onze binnenstad.”