Ruimte voor maatschappelijke initiatieven kenbaar en werkbaar maken

Experimenteren met ruimte op regels voor burgerinitiatieven. Bijvoorbeeld door een soepelere afgifte van evenementvergunningen, een bevriezing van de OZB belasting voor buurthuizen of een sterkere positie in aanbestedingstrajecten. Tien initiatieven verspreid over het land maken samen met hun gemeente ruim baan voor de participatiesamenleving. Het experimentprogramma is inmiddels een klein half jaar op stoom en de eerste hardnekkige obstakels zijn in kaart gebracht.

fruitvis rotterdam

In februari kwamen de experimentpartners bijeen in de prachtig verbouwde loods Fruitvis in de Rotterdamse haven. Een mooi voorbeeld van wat maatschappelijke initiatieven met creativiteit en doorzettingsvermogen voor elkaar krijgen. Tijdens de bijeenkomst maakten de initiatiefnemers, gemeenten, rijksoverheid en juristen de bezoekers deelgenoot van hun dagelijkse uitdagingen rondom vergunningprocedures.

Een moeras van vergunningen

Initiators Marte Kappert en Martin van Rijn (FF Rotterdam) zijn van plan om de braakliggende grond rondom de Fruitvis klaar te maken voor wisselende projecten van creatieve ondernemers, architecten en omwonenden. Het terrein moet ruimte bieden aan evenementen en festivals maar ook aan tijdelijke bouwwerken en winkels. Goede afspraken over aansprakelijkheid is één van de voorwaarden voor realisatie. De initiatiefnemers krijgen veel steun vanuit de gemeente. Michel de la Vieter (projectmanager stadsontwikkeling), Ruud Knegt (vergunningen) en Maike Akkers (gebiedsmanager) denken constructief mee met de organisatie. Desondanks is er nog geen vergunning verleend en is er nog veel onduidelijkheid over de aansprakelijkheid bij activiteiten. De gemeente wenst dat FF Rotterdam per bouwwerk een aparte vergunning aanvraagt. Deze gang van zaken duurt de initiatiefnemers van FF Rotterdam te lang. Zij wil op voorhand duidelijkheid over de eisen waaraan bouwwerken moeten voldoen en de vrijheid om binnen dat kader te kunnen bouwen.

Tijdens de bijeenkomst krijgt FF Rotterdam steun van de aanwezigen die ervoor pleiten om op voorhand afspraken te maken over een randvoorwaardelijk kader. Vergunningen kunnen daarna makkelijker worden afgegeven. In een vergelijkbare casus in Amsterdam-Noord krijgen de initiatiefnemers van de Noorderpark Trust een gedoogbeschikking voor kleine, tijdelijke opstallen. De officiële bouwvergunning wordt na de bouw afgegeven met het risico dat sommige bouwwerken moeten worden afgebroken. De ervaring van initiator Simon van Dommelen en Machtelt Kooijman van Amsterdam-Noord is dat deze manier van werken veel tijd bespaard. De Noorderpark Trust faciliteert omwonenden bij het organiseren van evenementen in het Amsterdamse Noorderpark. Zij worstelen op hun beurt met vraagstukken rondom risico en aansprakelijkheid. Bestuursjurist Kees van Alphen overtuigde de initiators om een goede aansprakelijkheidsverzekering af te sluiten.

Maatschappelijk aanbesteden lokaal-proof maken

De volgende bijeenkomst staat in het teken van het thema maatschappelijk aanbesteden. Op dit moment verliezen burgerinitiatieven te vaak de concurrentiestrijd van grote, gevestigde partijen. Bijvoorbeeld bij groenbeheer in de wijk, schoonmaakklussen of het beheer van een buurthuis. Wouter Stolwijk (directeur expertisecentrum Pianoo) ziet weinig heil in het voorstel burgerinitiatieven een voorsprong te geven door maatschappelijke meerwaarde en lokale inbedding op te nemen in de gunningcriteria. Hij waarschuwt voor oneerlijke concurrentie met commerciële aanbieders. Volgens hem past subsidiering beter bij de maatschappelijke doelstelling van veel burgerinitiatieven. De experimentpartners zijn echter niet overtuigd van de voordelen van subsidie. Het plaatst de initiatieven in een afhankelijke positie en beperkt hun handelingsvrijheid. De deelnemers dringen daarom aan op experimenteerruimte. Zij willen op zoek naar een ‘derde weg’ naast subsidieverlening en aanbesteding. De initiatiefnemers uit Amersfoort en Albrandswaard doen een voorzet: in plaats van directe overheidsfinanciering treedt een bewonerscollectief op als intermediair. Het uitdiepen van de mogelijkheden voor deze ‘derde weg’ is de inzet van de volgende bijeenkomst.
Ruimte binnen het wettelijk kader kenbaar en werkbaar maken
In het experimentprogramma gaan we knellende regels te lijf met de volgende drieslag:

  • wat is het knelpunt?
  • wat zijn de mogelijkheden binnen de huidige regelgeving?
  • en welke oplossingen zijn denkbaar voor hardnekkige knelpunten?

Specifiek richten wij ons op wet- en regelgeving rondom:
a. maatschappelijk aanbesteden,
b. aansprakelijkheid,
c. fiscaliteit
d. en regelluwe zones.

Ruim op die Regels daagt de deelnemers uit om helderheid te scheppen over de speelruimte binnen het wettelijk kader. Met experts, werksessies en netwerk versnelt Platform31 dit proces. Het experimentprogramma loopt tot en met februari 2016.

Meer ruimte voor opruimen regels!

Ook Minister Plasterk wil knellende regels zo veel mogelijk uit de weg ruimen en daarmee ruimte geven aan de participatiesamenleving. Het experimentprogramma Ruim op die Regels draagt bij aan die ambitie. Daarnaast inventariseert het ministerie van BZK samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) welke wetgeving aangepast moet worden.
Suggesties zijn welkom via de website van de VNG.


Meer informatie

Doet u niet mee aan dit programma, maar wilt u ook leren om regels op te ruimen? Platform31 organiseert gedurende het traject enkele tussentijdse Kennislabs waarin we onze ervaringen delen!
Neem bij interesse en vragen contact op met Hilda Kooistra.

Hanneke Schreuders
06 17 85 48 53 – hanneke.schreuders@platform31.nl
nl.linkedin.com/hanneke-schreuders

Hilda Kooistra
06 57 94 16 75 – hilda.kooistra@platform31.nl
nl.linkedin.com/hilda-kooistra