Rol gemeente bij financiële gezondheid bewonersinitiatieven

Terugblik tweede bijeenkomst werkatelier bewonersinitiatieven

Voor veel bewonersinitiatieven is financiële gezondheid een uitdaging. Het inzichtelijk maken van de maatschappelijke meerwaarde helpt. Die meerwaarde is immers de winst van een bewonersinitiatief. Om winst te behalen zijn echter niet alleen inkomsten nodig, maar ook andere hulpbronnen als advies en ondersteuning. De gemeente heeft belang bij bewonersinitiatieven en hun meerwaarde. De gemeente is dus een belangrijke partner, maar niet de enige partner. Hoe geeft de gemeente uitvoering aan haar rol in de samenwerking met bewonersinitiatieven?

Zichtbare maatschappelijke waarden van initiatieven

In de tweede bijeenkomst van het driedelig werkatelier over bewonersinitiatieven trapte Sebastián Duchêne van Kracht in NL af met de MAEX index waarin maatschappelijke initiatieven zichzelf kunnen presenteren. Dit gratis online platform maakt op eenvoudige wijze de maatschappelijke waarde van een initiatief inzichtelijk. Tijdens het werkatelier waren deze maatschappelijke waarden het vertrekpunt voor het gesprek over het inkomsten- en verdienmodel van een initiatief.

Gemeente koerst nog niet op maatschappelijke waarden initiatief

Het gemeentelijke beoordelingskader blijkt nog erg gericht op output van de initiatieven. Hoeveel vrijwilligers doen mee? Hoeveel bijeenkomsten worden er georganiseerd? Welke doelgroepen worden bereikt? “De eisen voor subsidie zijn nog niet ingericht op een beoordeling op basis van maatschappelijke waarden als zelfredzaamheid of sociale veiligheid”, stelden enkele gemeente. Het werkatelier ging in op het waarom, het hoe (strategieën) en het wat (criteria) bij samenwerking.

Waarom werkt de gemeente met het initiatief samen

Een voor de hand liggende vraag, met soms een voor de hand liggend antwoord. Een gemeente verleent subsidie aan een bewonersinitiatief omdat dit initiatief bijdraagt aan het beleid van de gemeente. Bijvoorbeeld door de leefbaarheid en sociale contacten tussen buurtbewoners te stimuleren. Als een gemeente specifieker kijkt naar de deelactiviteit of de fase van een initiatief, kan zij het doel van samenwerking veel gerichter omschrijven en daar naar handelen. Soms is een initiatief niet per se gebaat bij subsidie, maar juist bij advies of verbinding met een netwerk.

Hoe werken gemeente en initiatief samen

Gemeenten kunnen vanuit verschillende strategieën samenwerken met een bewonersinitiatief, bijvoorbeeld door co-creatie, door te stimuleren of te faciliteren, maar ook door los te laten. Deze bewustwording kan relevant zijn bij het afwegen van de hoeveelheid tijd die een ambtenaar stopt in de samenwerking. Ook de verwachtingen die beide partijen koesteren over bijvoorbeeld het verlenen van subsidies of vergunningen kunnen zo beter worden afgestemd. Diverse partijen verkeren in de veronderstelling dat bewonersinitiatieven in de opstartfase gebaat zijn bij een faciliterende gemeente. Maar ook in de overgangsfase van startend initiatief naar doorontwikkeling is stevige samenwerking nodig. Een eenmalige injectie van geld en advies is vaak onvoldoende. Een structurele samenwerkingsrelatie in de doorontwikkeling van een initiatief is wenselijk. Al betekent dit niet dat de gemeente moet blijven financieren. De gemeente kan ook helpen bij de aanvraag van nieuwe vergunningen, of ondersteuning bieden bij de zoektocht naar andere financieringsbronnen of de ontwikkeling van financieringsvormen. Uit het werkatelier bleek dat gemeenten niet zo sterk vanuit die strategieën handelen en in sommige gevallen een afwegingskader missen in welke mate en vanuit welke rol je met een bewonersinitiatief samenwerkt.

Welke criteria stelt de gemeente aan het initiatief bij inzet van instrumenten

De gemeente stelt nu eisen aan het verlenen van subsidie of een vergunning op basis van wat het opbrengt voor een beleidsdomein. Dat is lastig, want de bewonersinitiatieven leveren veelal maatschappelijke waarden op voor meerdere domeinen. Groenonderhoud door bewoners op kleine schaal levert geen financiële winst op voor beheerkosten, maar levert wel hogere leefbaarheid op. Gemeentelijk beleid of afdelingen die investeren zijn niet altijd de incasseerders van de waarde. Dit maakt het moeilijk om eisen te stellen aan bewonersinitiatieven. Ambtenaren moeten de waarden goed voor het voetlicht kunnen brengen in de verkokerde gemeentelijke organisatie.

Meer informatie

Tijdens het laatste werkatelier op donderdag 19 januari bespreken we verschillende financieringsvormen tussen initiatieven en gemeenten. Ook bekijken we vanuit welke strategie en vanuit welke samenwerkingscriteria wordt samengewerkt.