“Op weg naar de nieuwe Omgevingswet elkaars kracht optimaal benutten”

De invoering van de nieuwe Omgevingswet in 2018 is een van de grootste wetgevingsoperaties in de Nederlandse geschiedenis. 26 wetten, 4700 artikelen, 120 Algemene Maatregelen van Bestuur en 120 ministeriële regelingen op het gebied van de leefomgeving worden straks gebundeld, verbeterd en vereenvoudigd. Om de invoering makkelijker te laten verlopen werken gemeenten, provincies en waterschappen sinds 2012 al in de geest van de nieuwe Omgevingswet onder de noemer Nu al Eenvoudig Beter.

Edward Stigter is programmadirecteur Eenvoudig Beter bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) en is blij verrast door het succes van het project Nu al Eenvoudig beter. “De belangstelling vanuit gemeenten is veel groter dan we hadden gedacht”, vertelt hij. “Ook zie ik een grote behoefte bij gemeenten om van elkaar te leren. De deelname aan de verschillende Nu al Eenvoudig Beter-activiteiten is hoog en het effect van de projecten is groot. We krijgen al veel signalen dat het denken in de geest van de nieuwe Omgevingswet werkt.”

Verbinder

De programmadirecteur ziet hierin een groot aandeel voor Platform31. Vanaf 2012 heeft Platform31 samen met Landwerk verschillende activiteiten georganiseerd, waaronder een aantal excursies naar plekken waar al in de geest van de nieuwe Omgevingswet gewerkt wordt. “Doordat Platform31 geworteld is in de kennisoverdracht kan zij verschillende werelden van wetenschap en overheden perfect bij elkaar brengen”, zegt Stigter. “Ik zie Platform31 vanwege haar enorm brede werkterrein dan ook als een geweldige verbinder.”

De sleutelwoorden rond de nieuwe Omgevingswet zijn eenvoudiger, efficiënter en beter. “Er zijn al veel goede voorbeelden in het project Nu al Eenvoudig Beter te zien”, zegt Stigter. “We merken dat ambtenaren enthousiast aan de slag zijn gegaan met de nieuwe manier van besluitvorming op het gebied van de leefomgeving.”

Maatschappelijke opgaven

Ergernis, traagheid, ontbreken van samenhang en complexiteit van de regels zijn belangrijke redenen om de huidige regels voor het ruimtelijk beleid onder te gaan brengen in een nieuwe wet. “De oudste wet, de Mijnbouwwet dateert van 1810”, vertelt Stigter. “De woningwet is in 1901 en de milieuwetgeving vanaf de jaren 70 ingevoerd. Je kunt je voorstellen dat de maatschappelijke opgaven nu heel anders zijn dan toen. Ook bestaat de wens om milieu, – natuur en waterwetgeving veel meer aan de voorkant van beleidsprocessen mee te nemen. Dat vergroot de kwaliteit van projecten en voorkomt dat projecten onnodige vertraging oplopen.”

Met de komst van de nieuwe wet gaat er veel op ambtenaren afkomen. “Duizenden ambtenaren werken momenteel nog met het bestemmingsplan”, zegt de programmadirecteur.”Dat wordt straks het omgevingsplan, met niet alleen ruimtelijke ordening, maar ook milieu, natuur, water, cultureel erfgoed etc. Dat zorgt voor een flinke omslag in het werken. Ik zie dan ook veel in een consortium model van samenwerkende organisaties. Platform31, VNG en KING kan bijvoorbeeld een dergelijk consortium worden in de kennisoverdracht richting gemeenten. Platform31 heeft veel inhoudelijke kennis, de VNG een sluitend netwerk naar alle gemeenten en KING is juist weer goed in digitalisering. Dat is voor mij een goed voorbeeld van hoe we op weg naar de Omgevingswet elkaars kracht optimaal kunnen benutten.”

Uitdaging

Tijdens een bezoek aan Platform31 heeft Stigter onder meer gesproken over logische vervolgstappen in het project Nu al Eenvoudig Beter en de aanloop naar de Omgevingswet. “Door het bezoek heb ik een gevoel gekregen bij de organisatie”, zegt hij. “De degelijke kennisoverdracht die Platform31 doet, moeten we goed benutten op weg naar de Omgevingswet. Maar ik zie hierin ook een uitdaging voor de organisatie. Het brede netwerk van Platform31 in combinatie met het brede werkveld (van sociaal domein tot en met fysiek domein) kan bij uitstek overheden innovatief en creatief ondersteunen in hun voorbereiding op de Omgevingswet. Ik denk dat die uitgangspositie nog beter benut kan worden.

2015 wordt een belangrijk jaar. Eind vorig jaar is het wetsvoorstel voor de Omgevingswet naar de Tweede Kamer gegaan. De Kamerleden hebben in totaal bijna 1000 vragen gesteld. In 400 pagina’s hebben medewerkers van IenM de vragen beantwoord. De programmadirecteur hoopt dat er nog voor de zomer een mondeling debat over de Omgevingswet wordt gehouden in de Tweede Kamer: “Dan gaan we een nieuwe fase van de stelselherziening in en krijgt het debat over de Omgevingswet ook meer een politiek karakter.”

Bestuursakkoord

Het ministerie wil dit jaar een bestuursakkoord sluiten met de verschillende overheden. “In dit bestuursakkoord gaan we afspraken maken hoe we de nieuwe wet gaan invoeren. 2018 lijkt ver weg, maar we moeten nu al stappen gaan zetten. Platform31 heeft hier volgens Stigter een belangrijke rol in. “Platform31 kan als geen ander verbinden, enthousiasmeren en kennis overdragen. In het project Nu al Eenvoudig Beter zie ik dat Platform31 over de grenzen heen kijkt. En dat is precies wat we nodig hebben om het ruimtelijk beleid te vernieuwen.”