Initiëren, verbinden en dan ‘gewoon doen’! De kracht van Gebiedscoöperatie Zuidwest Drenthe

Afgelopen najaar ging de derde ronde van het Experimentenprogramma Bevolkingsdaling van start. In opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties begeleidt Platform31 zeven experimenten, die zijn gericht op het behouden en vergroten van de leefbaarheid in krimpgebieden. Eén van de geselecteerde experimenten is de Gebiedscoöperatie Zuidwest Drenthe. Platform31 zocht coördinator Jan van Goor en voorzitter Jannes Oosterveld op om te praten over de voortgang en werkwijze van hun Gebiedscoöperatie. “Pas als je de kennis uit al die sectoren aan elkaar weet te verbinden, gaan er lampjes branden.”

Door Irene Bronsvoort

Een coöperatie kennen de meesten als samenwerkingsverband op het gebied van bijvoorbeeld woningbouw of landbouw. Wat is de Gebiedscoöperatie Zuidwest Drenthe precies?

“Wij zijn een kleine organisatie die onderwijs, overheid en ondernemers in de regio Zuidwest Drenthe met elkaar verbindt. Dit doen we door innovatieve projecten te ondersteunen, gericht op het vergroten van de leefbaarheid en het stimuleren van de regionale economie, of door ze zelf te initiëren en vervolgens te begeleiden. Het brede netwerk dat we inmiddels opgebouwd hebben, stelt ons in staat om snelle en slimme verbindingen te leggen met lokale en regionale stakeholders, zoals gemeenten, scholen en het bedrijfsleven. Zo brengen we samen effectieve projecten tot stand die ertoe bijdragen dat onze regio een aantrekkelijkere plek wordt om te wonen, werken en ondernemen.”

Wat kan de Gebiedscoöperatie dat een gemeente of provincie niet ook kan?

“Onze kracht ligt in het kunnen verbinden van ondernemers, onderwijs en overheden. Bij gemeenten en provincies werken veel beleidsmakers aan dezelfde thema’s als wij, maar zij spreken vaak niet de taal van ondernemers. Wij zijn heel ondernemersgericht en kijken net als zij vanuit de marktvraag naar een project of dienst. We werken aan concrete, afgebakende projecten met doelstellingen die haalbaar zijn. Dat betekent dat we niet alleen projectplannen schrijven, maar ook gewoon zorgen dat het echt gebeurt. De koe bij de horens vatten, zeg maar. Bovendien zijn we een kleine, onafhankelijke en platte organisatie en hebben we geen direct eigen belang bij de projecten. Dat creëert vertrouwen bij ondernemers en zorgt dat zij eerder bereid zijn om mee te werken aan dit soort projecten.”

Aan welke projecten hebben jullie bijgedragen en wat was daarin precies jullie rol?

“Glasvezel de Wolden is een goed voorbeeld van een succesvol project waar wij de aanjager van waren. In de gemeente de Wolden bleek een sterke behoefte aan sneller internet te zijn. De grote commerciële partijen waren echter terughoudend in het investeren in goede internetverbindingen op het platteland. Wij merkten al een tijdje dat hier veel kansen lagen, maar dat er iemand nodig was die het initiatief nam en de verbinding met het bedrijfsleven kon maken. Wij zijn toen in dat gat gesprongen en hebben ondernemers benaderd om mee te doen. Later is het project overgegaan in een bewonersinitiatief, met als eindresultaat dat ze op dit moment de glasvezelkabels daadwerkelijk aan het aanleggen zijn. Sinds begin 2014 hebben we allerlei projecten op de gebieden Energie & Biobased economy, Gezonde regio, Toerisme & recreatie en Land- en akkerbouw & voedsel geïnitieerd, opgespoord en begeleid in Zuidwest Drenthe.”

Een van jullie andere projecten is het verwerken van bermgras tot biogrondstof. Hoe zorgen jullie ervoor dat alle partijen meedoen aan zo’n project en dat de kostbare investeringen die hiervoor nodig zijn, worden gemaakt?

“Ook bij het Bermgras project hebben we een initiërende rol: we zorgen dat iemand het gemaaide bermgras verzamelt en benaderen ondernemers waarvoor het interessant is om mee te doen. Vaak zien ondernemers wel kansen, maar om zo’n grote investering te doen, willen ze bijvoorbeeld verzekerd zijn van voldoende bermgras, waarvoor ze afhankelijk zijn van verschillende partijen zoals Staatsbosbeheer, provincies en gemeenten. Wij leggen dan de eerste contacten en zorgen dat ook scholen en onderzoekers betrokken raken. Pas als je de kennis uit al die sectoren aan elkaar weet te verbinden, gaan er lampjes branden’. Wanneer het project eenmaal loopt, zorgen we dat de ondernemers zelf het project gaan leiden. Aanvankelijk organiseren wij het dus, maar uiteindelijk moeten ondernemers de kar trekken.”

De Gebiedscoöperatie lijkt een belangrijke rol te spelen in Zuidwest Drenthe. Zijn er nog zaken waar jullie tegenaan lopen?

“De grootste uitdaging nu is om een goed financieringsmodel te ontwikkelen. We hebben inmiddels een groot netwerk van ondernemers en worden vaak gevraagd door de Provincie en gemeenten in Zuidwest Drenthe, maar we zijn nog op zoek naar middelen om de Gebiedscoöperatie ook op wat langere termijn in de lucht te houden. Als we het werk dat we nu doen willen voortzetten, hebben we in ieder geval een basisfinanciering nodig. Een aantal partijen, zoals gemeente de Wolden en opleidingscentrum Terra dragen inmiddels structureel bij aan de gebiedscoöperatie. We zijn nu op zoek naar meerdere instanties die hetzelfde doen en verder onderzoeken we subsidiemogelijkheden. Een klein deel van onze inkomsten komt voort uit lidmaatschapsgeld. Vanwege de financieel minder daadkrachtige positie van MKB-bedrijven, richten we ons voor dit soort lidmaatschappen op ondernemersverenigingen. Daarnaast zijn gemeenten een belangrijke doelgroep. De resultaten en doelstellingen van de Gebiedscoöperatie, namelijk een betere leefbaarheid en regionale economie, zijn volgens ons mede een verantwoordelijkheid van de overheid. Gemeenten willen echter vaak direct resultaten zien, terwijl de initiatieven die wij begeleiden vaak wat tijd nodig om volledig tot bloei te komen. Daardoor zijn zij nog wat terughoudend met financiering. Toch hebben we met het Glasvezel de Wolden project, dat nu volledig op eigen benen staat, laten zien wat de Gebiedscoöperatie waard is. Juist nu door de gebiedscoöperatie de eerste cross-overs tussen projecten ontstaan, is een bepaalde mate van continuïteit in financiële middelen cruciaal. Voor de komende tijd is dit een belangrijk aandachtspunt."

Meer informatie

In het kader van het Experimentenprogramma Bevolkingsdaling levert Platform31 ondersteuning bij het onderzoeken en ontwikkelen van een toekomstbestendig financieringsmodel voor de Gebiedscoöperatie. Klik hier voor meer informatie over de Gebiedscoöperatie Zuidwest Drenthe en hun projecten rondom Bermgras en Glasvezel,

Aanvullende informatie over het experimentenprogramma en de uitkomsten van eerder verschenen evaluaties experimenten bevolkingsdaling: