Meer zorg bieden met minder zorgtaken

Interview met Jan Berndsen, CEO van Lister

In deze rubriek leest u interviews met ‘sociale vernieuwers’ in Europa. Mensen of organisaties die op innovatieve wijze weten te investeren in het sociale domein. Aan het woord Jan Berndsen, CEO van Lister: over de wijze waarop zijn organisatie mensen met ernstige psychiatrische en/of verslavingsproblemen begeleidt naar zelfstandigheid. “Door mensen uit hun comfortzone te halen, zorgen we ervoor dat ze sneller op eigen benen kunnen staan. Wij geven deze mensen zelfvertrouwen.”

Wat maakt Lister anders dan andere organisaties?
“Lister biedt begeleiding en huisvesting aan mensen met een psychiatrische aandoeningen of verslavingsproblematiek. Wij onderscheiden ons van andere GGZ-aanbieders, omdat we onze cliënten zodanig ondersteunen en onderwijzen dat ze zelfredzaam en competent worden in het managen van hun eigen leven. Veel partijen hebben dit als doel, maar geven niet het onvoorwaardelijk vertrouwen dat cliënten juist nodig hebben. En wij zorgen ervoor dat onze cliënten geloven in hun eigen herstelkracht en geven hen tegelijkertijd de verantwoordelijkheid die ze daarin nodig hebben. Hierdoor lukt het ons vaak onze eigen zorgtaken te verminderen.”

Wat maakt u een sociale vernieuwer?
“Lister is een sociale vernieuwer, omdat we als GGZ-aanbieder midden in de samenleving actief aanwezig zijn en tegelijk aansturen op het overbrengen van klinische GGZ naar de wijk. Het opzetten van een wijkgerichte GGZ verlaagt zo de drempel voor hulpbehoevenden om hulp te zoeken. Hierdoor komen mensen sneller zelf op ons af en kunnen we hen eerder te hulp schieten. Zo krijgen problemen niet de kans zich op te stapelen en wordt opname in een psychiatrische kliniek vaker vermeden. Dat scheelt een hoop gedoe. Kortom: we bieden specialistische zorg om de hoek en gaan daarbij door alle bestaande structuren en financiële systemen heen. Onze prioriteit ligt bij het verlenen van goede GGZ-zorg. Dat is waar we voor gaan. De backoffice volgt maar!”

Wat is volgens u nodig voor herstellen en activeren van mensen?
“De snelste en beste weg wordt geleid door vertrouwen. Vaak horen we de aanname dat herstel vooral veel werk vergt en dat cliënten de stappen naar meer autonomie niet aankunnen. Wij proberen dit vele werk juist op te lossen door op een slimme manier extra ondersteuning te bieden. We zijn fysiek gewoon meer aanwezig en weerstaan de stress.

Het vernieuwende element hierin is dat wij onze cliënten uitdagen om hun situaties binnen een beschermde omgeving aan te grijpen en daarin substantiële veranderingen voorstellen. Die streven we samen met de cliënt na. We richten ons dus niet alleen op stabilisatie, maar vooral op groei en ontwikkeling van de cliënt. Ook al heeft iemand misschien al twintig jaar stil gestaan.

Eigenlijk trekken we de situatie van mensen juist uit balans om ze vervolgens opnieuw te activeren en empoweren. Daar gaat het vaak wel om. Mensen activeren zodat ze minder afhankelijk worden van de zorg. Daarnaast volgen we een educatieve aanpak in plaats van therapieën of medicatie. We geven lessen over het leven, zodat cliënten leren over zichzelf en over hoe ze hun eigen leven beter kunnen managen.”

Hoe zorgt Lister voor de balans tussen traditionele zorg en zelfredzaamheid?
“We moeten af van het idee dat mensen compleet onafhankelijk en individueel kunnen leven. Iedereen heeft iemand nodig. Traditionele zorg die zich alleen richt op stabilisatie is niet meer gewenst. Soms kan dit leiden tot een situatie waarin we mensen eigenlijk niet helpen met de traditionele zorgverlening. Daarmee verlengen we de afhankelijkheid. Enerzijds kunnen we dus niet van complete onafhankelijkheid uit gaan, maar traditionele zorg is ook niet meer gewenst.

Het gaat om de balans. Om het laten groeien van zelfredzaamheid en autonomie. In dat groeiproces is het belangrijk mensen goed te ondersteunen. Dat is wat Lister doet. Een voorbeeld waarmee we dat doen is het Enik Recovery College. Dit is een leeromgeving waar cliënten begeleid en ondersteund worden door mensen die zelf psychische, psychosociale of verslavingsproblemen hebben gehad.”

Kijkje nemen in de praktijk?


(U kunt ondertiteling aanzetten voor de niet-Nederlandse passages.)