Leerkring Risicojeugd en Onderwijs

De school als een vindplek voor risicojeugd. Welke mogelijkheden zijn er om te signaleren, om grotere problemen te voorkomen en om docenten te ondersteunen in het omgaan met risicogedrag? Wat zijn knelpunten waar je op in kunt zetten als gemeente? Op 24 maart organiseerden Platform31 en het CCV een leerkring over risicojeugd en onderwijs. In deze leerkring gingen gemeenten, jeugd-, zorg- onderwijs-en veiligheidsprofessionals in gesprek met verschillende experts en met elkaar.

Knelpunten

Margalith Kleijwegt, journaliste en schrijfster van de publicaties Onzichtbare Ouders en Familie is alles deed voor Vrij Nederland langere tijd onderzoek naar een specifieke school in Amsterdam-West, waar ze een klas met leerlingen volgde, thuis en op school. Haar conclusies deelde ze in deze leerkring aan de hand van concrete verhalen over 3 jongeren uit dezelfde klas. Van de 23 kinderen in deze klas haalden 10 uiteindelijk een diploma.

Zij benoemde waar vaak knelpunten ontstaan: de stap van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs, evenals de stap van VMBO naar MBO, de lage verwachtingen van leerlingen van docenten op een slechte school spelen ook een grote rol bij de mate waarin jongeren geloven in het halen van een diploma. Ze vertelde dat sommige jongeren buiten het hek spijbelden, maar niet werden opgemerkt. Ouders hebben vaak te hoge verwachtingen van de jongeren en de jongeren van zichzelf. Ook de buurt en sociale omgeving spelen een rol omdat deze stigmatiserend kunnen werken: “Ik woon al in een achterbuurt, dan kan ik me er het beste maar naar gedragen”.

Verhuizen, rolmodel en internaten

De succesfactoren – waardoor een deel van de jongeren die Margalith Kleijwegt bespreekt het wel redde – waren: verhuizen naar een andere buurt (de ouders hebben de jongen bewust weggehaald uit een buurt met een slechte invloed), een hulpverlener als sterk rolmodel en bij sommige jongeren zag zij dat een (islamitisch) internaat uitkomst bood. Over internaten is veel discussie, maar er is structuur en discipline en de begeleiders zijn zeer betrokken. De school is vaak blij met internaten en als het internaatbestuur goed is aangehaakt bij de Nederlandse samenleving, kan dit veel positieve invloed hebben op de ontwikkeling van een jongere.

Hulp aan de voorkant

Dennis Oostenrijk en Marieke Engels vertelden vervolgens hoe zij met hun organisatie Altra een mooie rol op scholen vervullen met een gecombineerde functie van schoolmaatschappelijk werk en jongerenwerk in opdracht van de gemeente Haarlemmermeer. Zij coachen en trainen docenten, observeren leerlingen in de klas op gedragsproblemen en voeren gesprekken met ouders, eventueel ook buiten schooltijd. Ze proberen daarmee specifieke hulp te voorkomen, waar dat mogelijk is. Altra houdt de regie over het kind. Zij hebben contacten met sportverenigingen, Veiligheidshuis, nemen deel aan een Zorg Adviesteam (ZAT) en bevinden zich ook op straat. Dit is een voorbeeld van een manier waarop school een plek kan zijn waar jongeren aan de voorkant al de hulp krijgen die ze nodig hebben.

Marina Moerkens zet vervolgens haar ervaringen met Zorg Adviesteams uiteen in haar gesprek met de deelnemers. Een ZAT is niet verplicht, maar sinds 2015 is er wel een plicht tot samenwerking: bestuurders van gemeenten en onderwijs moeten in overleg (OGO). Dus daar kunnen projecten worden geborgd. Het ZAT is een vangnet vóór het erger wordt en is te zien als een basisvoorziening. Pas als een jongere een indicatie kreeg, was er geld beschikbaar. Dat betekende dat er aan de voorkant weinig werd gedaan. Dat gaat nu, hoopt zij, veranderen. Tot slot gaf ze de deelnemers mee dat juist de vraag moet worden gesteld: “Wat heeft het kind nodig?” in plaats van “Wat heeft het kind?”.

Suggesties verkend

De bijeenkomst werd afgesloten met een werkopdracht waarin de deelnemers de suggesties van sprekers verder verkenden. De oplossingsrichtingen waren: 1) Inspirerende oud-docenten /gepensioneerden inzetten in het onderwijs 2) De rol van internaten verkennen 3) Specifieke klasjes voor een zwaardere groep leerlingen en vaardigheden meenemen in de opleidingen 4) Zorg Adviesteam versterken 5) Een koppeling maken tussen schoolmaatschappelijk werk en jongerenwerk (zoals de schoolcoach van Altra).

De verkenning van deze oplossingsrichtingen in kleinere groepen zorgde weer voor individuele acties bij de deelnemers over wat zij in hun eigen gemeenten kunnen aankaarten de komende tijd. Zij vertellen bij de volgende leerkringbijeenkomst in oktober hoe hun acties vorm hebben gekregen.

Meer informatie

Femke Bax

06 57 94 39 04 – femke.bax@platform31.nl
linkedin.com/in/femke-bax