Kernversterkend beleid in Vlaanderen en Nederland

Door Hanneke van Rooijen, Platform31

In Nederland ontstaat steeds meer en steviger beleid gericht op het (her-)vitaliseren van binnensteden. De achterliggende gedachte is dat binnensteden zich in een transformatieperiode bevinden, maar potentie- en betekenisvolle plekken zijn, altijd zijn geweest en dat ook zullen blijven. Er liggen kansen voor nieuwe concepten en verbreding van functies. Alle reden voor inzet op de binnenstad. Dat bleek ook bij onze zuiderburen op de Inspiratiedag ‘Levendige Kernen’, georganiseerd op 12 juni 2017 in Gent door de Vlaamse ondernemersorganisatie Unizo. Platform31 was op deze inspiratiedag aanwezig als spreker over de relatie tussen regeldruk en ondernemerschap in binnensteden.

Stringent versus ruim beleid

Nederland en België hebben een sterk verschillende historie op het gebied van ruimtelijke ordening. In Nederland is een stringent en fijnmazig beleid– zowel voor wonen als commerciële functies – altijd kenmerkend geweest. België staat bekend om haar ruimtelijk-economisch laissez-faire beleid waar pas sinds kort een halt aan wordt toegeroepen. Dit heeft geleid tot grootschalige verkaveling en versnippering van bebouwing en diverse functies. Veel bebouwing, zowel wonen als winkels, staat op zichzelf. Nu er wordt ingezet op de versterking van (kernen in) de binnensteden en concentratie van functies, stelt dat de Belgen voor een grote opgave.

Niet dat beleid dat zich richt op versterking van de binnenstad in Nederland eenvoudig is. Nederland heeft zich sterk afhankelijk gemaakt van de inkomsten die gronduitgifte en nieuwbouw een gemeente oplevert en het denken in prestigeprojecten van mega shopping- en leisure centers op perifere locaties. Dit soort ontwikkelingen gaat nagenoeg altijd ten koste van de vitaliteit van binnensteden.

Kiezen voor de binnenstad

Gelukkig zijn er steeds meer gemeenten die vol overtuiging voor de binnenstad kiezen. Zo ontwikkelde Bergen op Zoom een Binnenstadslab en een uitvoeringsagenda voor versterking van de binnenstad. Hoogeveen voerde onlangs een nieuwe binnenstadsvisie en uitvoeringsagenda in, regionaal afgestemd en met een binnenstadsfonds dat de inkrimping van winkelmeters op gemeentelijk en provinciaal niveau financieel mogelijk maakt. Nijmegen, Roosendaal en Rotterdam hebben een wethouder Binnenstad.

Haacht (België) kreeg tijdens de inspiratiedag de eerste pioniersprijs ‘Bedrijvige Kern’ uitgereikt. Haacht wordt geprezen om haar diversiteit in het centrum – van keten tot school, hoedenmaker en advocaat. Daarnaast biedt een lokaal horecaplan versterking aan die sector en wordt er goed ingespeeld op de wensen van bewoners en bezoekers. Aarschot, Genk en Lier (België) ontvingen van Unizo een eervolle vermelding voor het werk dat in de gemeente wordt verzet in de filosofie van de ‘Bedrijvige Kern’.

Doelstellingen kernversterkend beleid

De doelstellingen van kernversterkend beleid in Nederland en België zijn vergelijkbaar. Beide landen richten zich op actieve publiek-private samenwerking in de kern, gemeente en op hogere schaalniveaus, het formuleren van een visie- en uitvoeringsagenda, bovengemeentelijke afstemming en afspraken en afbakening van (kern-)winkelgebieden. Daarnaast gaan beiden uit van een noodzakelijke, maar kansrijke verbreding van functies van monofunctioneel retail naar multifunctionele en sterk gepositioneerde gebieden met een hoge verblijfskwaliteit, gebaseerd op de behoeften van bezoeker en consument.

Bedrijvige Kern

Op 12 juni 2017 vond in Gent de inspiratiedag ‘Levendige Kernen’ plaats, georganiseerd door de Vlaamse ondernemersorganisatie Unizo. Unizo lanceerde eind 2015 het concept van de ‘Bedrijvige Kern’, waarmee wordt ingezet op behoud en versterking van bestaande kernen. Het juryverslag van de Bedrijvige Kern vindt u hier.

Unizo en Platform31 wisselen kennis en praktijkervaring uit over vitale kernen en binnensteden.