“Ik snap het niet Wilfried. Heb jij dit besteld?”

“Ik snap het niet Wilfried”, wanhoopte Zomergast Adriaan Geuze afgelopen zondagavond in de richting van de interviewer. Geuze vertelde dat hij over de vangrail van de A4 in Leiderdorp was geklommen om foto’s te maken van de “schaamteloze lelijkheid” die hij daar zag: een verrommeld landschap met een eindeloze rij aan identiteitsloze gebouwen. Wordt hij er moedeloos van, vroeg presentator Wilfried de Jong? Nee, zei Geuze. “Ik ben in paniek hierover! Heb jij dit besteld?

Adriaan Geuze - zg 8

Het was volgens velen het hoogtepunt van de door landschapsarchitect Adriaan Geuze samengestelde aflevering van Zomergasten. Meer dan 10.000 tweets vlogen over Twitter, en de wereld van ruimtelijke ordening is er voorlopig nog niet over uitgepraat. De aflevering leidde zelfs tot Kamervragen.

Landschap onder vuur

De avond was zowel een lofzang op ons mooie landschap als een aanklacht tegen de verkwanseling hiervan. Een paradox die ook Koos van Dijken en Radboud Engbersen al benoemden in hun analyse van de provinciale coalitie akkoorden: “Nederland is misschien niet het allermooiste land van de wereld, maar het komt dicht in de buurt. Wie alle provincieakkoorden heeft gelezen, zoals wij hebben gedaan, moet weerstand bieden tegen de aanvechting de zomervakantie in eigen land te boeken. De akkoorden vormen een meerstemmig loflied op het Nederlandse landschap. De vraag is of provincies hun ruimtelijke rijkdom niet dreigen op te offeren aan hun alles overheersende ambitie om economisch te excelleren” schrijven van Dijken en Engbersen in een opiniestuk in de Volkskrant. Dat sluit naadloos aan bij wat Geuze afgelopen zondag zei: “Mensen willen geïnspireerd worden. Op een plek zijn waar ze zeggen: wow, hier wil ik bijhoren! Mensen hebben toch verlangens? Het is toch niet alleen maar een wensenlijstje van de juristen van de aanbestedingsprocedure?”

Toekomst van Nederland

Ook Hans Leeflang, initiatiefnemer en motor achter het Jaar van de Ruimte, zat aan de buis gekluisterd. De vraag ‘Heb jij dat besteld?’ bleef ook bij Leeflang hangen. Hij stelt dat dit ook de achterliggende gedachte is bij het Jaar van de Ruimte: de gebruikers van de ruimte voluit betrokken krijgen bij de kwaliteit van onze omgeving onder het motto ‘Wie maakt Nederland?’

Het Jaar van de Ruimte sluit hiermee aan op een lange traditie in Nederland: land maken zit in ons DNA. ‘God created the World, but the Dutch created Holland’ is een gevleugelde uitspraak. Geuze droomde hier zondagavond hardop over: “Ik heb op een of andere manier een soort romantisch ideaal dat die traditie weer terugkomt. Dat we Nederland gaan verdubbelen in de Noordzee. Een Markerwaard maken. Dat er weer een land is waar een toekomst voor moet worden bedacht. Dat jij en ik een toekomst hebben. We hebben nu geen toekomst. We gaan nergens heen. Achthonderd jaar gingen we ergens heen en nu niet.”

Misschien is dat te veel de ingenieur die spreekt. Maar het appelleert aan de door meerdere mensen gevoelde urgentie om het gesprek over de ruimtelijke toekomst van ons land te voeren. Samen met Geuze roept ook Leeflang op tot hernieuwde aandacht voor een gedeelde toekomst. De belangrijkste opbrengst van Het Jaar van de Ruimte zal in zijn ogen dan ook een door velen gedragen agenda voor de ruimtelijke ontwikkeling van ons land moeten zijn. De kern daarvan begint zich af te tekenen. De energietransitie, de internationale positie van onze steden, het omgaan met leegstand, de wateropgave, gezondheid en voedselvoorziening worden door velen als de belangrijkste opgaven gezien. Geuze noemde ze zondag ook. Het zijn thema’s die op meerdere plekken boven komen drijven. En Platform31, niet alleen trots partner in het Jaar van de Ruimte, werkt ook aan bovengenoemde opgaven.

Op twitter suggereerde iemand dat er ieder jaar een ruimtelijk ontwerper als Zomergast gevraagd zou moeten worden. Geuze heeft het vakdebat in ieder geval een dienst bewezen.


Jeroen Niemans

06 19 87 24 64 – jeroen.niemans@platform31.nltwitter klein