Hoe Zoetermeer werkt aan een integrale omgevingsvisie

Hoe kom je met input van je inwoners en andere belanghebbenden tot een integrale omgevingsvisie en hoe presenteer je deze aantrekkelijk? In Zoetermeer werkt de gemeente volgens drie sporen. In een werksessie kwamen gemeentelijke specialisten uit vijftien verschillende beleidsvelden bij elkaar. Verder betrekken ze met een online tool de inwoners op een speelse manier en ten slotte presenteren ze het eindresultaat in een digitale storymap. Saskia van Stuivenberg, Jeffrey de Haas en Koen van Bemmel, alle drie bezig met de omgevingsvisie voor Zoetermeer, nodigden Platform31 uit bij een werksessie en gaven zo een kijkje in de keuken.

Bouwstenen

Saskia, planjurist bij de gemeente Zoetermeer, legt uit dat er begonnen is met het verzamelen van bouwstenen. Dit betekende een inventarisatie. Niet alleen het huidige beleid maar ook de trends, ontwikkelingen, kansen en opgaven die een plek moeten krijgen in de omgevingsvisie zijn verzameld. Dit is de eerste stap naar een integrale omgevingsvisie. Alle beleidsvelden die raakvlakken hebben met de fysieke leefomgeving hebben nagedacht over hoe de stad er nu voor staat en wat de kansen, opgaven en discussie-items zijn die zij zien voor de stad.

Een kamer vol kaarten van de stad

Vanuit circa vijftien invalshoeken (beleidsvelden) werden in een werksessie de ruimtelijke consequenties – op kaart – voor iedereen zichtbaar – bij elkaar gezet. Dit was voor de gemeente een belangrijke stap in het proces om collega’s uit uiteenlopende beleidsvelden bij elkaar te krijgen. Het resultaat was vijftien kaarten met ontwikkelingen in de volgende sectoren die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving: mobiliteit, horeca & leisure, sociaal domein, kantoren, bedrijven & detailhandel, wonen, groen en landschap, water, biodiversiteit, energie, cultureel erfgoed, ondergrond, lucht en geluid, openbaar gebied en veiligheid.

Platform 31 trapte af en gaf inzicht in de trends en ontwikkelingen die op de gemeente afkomen en wat dit juist voor Zoetermeer als voormalige groeigemeente betekent. Vervolgens hielden medewerkers uit de verschillende velden pitches over de belangrijkste ontwikkelingen binnen hun eigen beleidsveld en de kansen voor de stad. Zij gebruikten de kaarten ter illustratie. Dit leidde tot een gesprek over de ingrijpende opgaven, zoals de grote woningbouwopgave en de schoksgewijze veroudering, waarmee Zoetermeer te maken krijgt. Een vernieuwende werkwijze, waarbij collega’s hun specialismen koppelden om tot integrale opgaven voor de stad te komen.

omgevingsvisie-zoetermeer

Inwoners op hun smartphone

Ook inwoners uit Zoetermeer worden betrokken bij de omgevingsvisie. Saskia legt uit dat de gemeente vanaf het begin van 2018 een online tool gaat inzetten. Op hun smartphone krijgen Zoetermeerders via een website beelden of uitspraken te zien. Dit kan een park zijn maar ook een verkeersweg, een stelling over het stadscentrum of voorzieningen in de wijk. Iemand kiest vervolgens of ze dit bij Zoetermeer vinden passen. Ze vegen (swipen) de tekst of foto dan naar links of rechts.

Digitale Storymap

Al deze input moet uiteindelijk leiden tot een gedeelde visie op de fysieke leefomgeving. Het eindresultaat wordt geen dik rapport maar een digitale storymap. Dit is een soort website met korte verhalen bij kaartbeelden en grafieken. Deze moet er aantrekkelijk uitzien en vriendelijk en nuttig zijn in gebruik. De bouwstenen die nu worden verzameld zijn daar straks in verwerkt. Saskia vertelt dat er op dit moment getest wordt welke functies zo’n digitale storymap allemaal biedt, zoals het ‘over elkaar leggen’ van kaarten om te zien welke verbindende thema’s en overkoepelende opgaven daaruit naar voren komen

Samen creëren ze in Zoetermeer een omgevingsvisie die niet alleen tot stand komt door het samenbrengen van beleidsvelden en participatie van de inwoners maar ook voor alle partijen die actief zijn in de gemeente. Het kijkje in de keuken heeft laten zien dat Saskia, Jeffrey en Koen de kansen van de Omgevingswet op nieuwe manieren weten te pakken.