Het lokale en regionale belang moeten hand in hand gaan

Interview Jos van Bree (wethouder Economische Zaken, Sociale Zaken, Brainport en Organisatie gemeente Helmond) en Giovanni Wouters (directie gemeente Helmond).

Innovatieve oplossingen voor grote maatschappelijke problemen bereik je door samen te werken. Zo stellen Jos van Bree (wethouder Economische Zaken, Sociale Zaken, Brainport en Organisatie van de gemeente Helmond) en Giovanni Wouters (directie gemeente Helmond). In een regionaal economisch ecosysteem kunnen het lokale en regionale belang elkaar juist versterken.

“Wat goed is voor Eindhoven, is goed voor de regio”, is een bekende uitspraak in de Metropoolregio Eindhoven (MRE). “Qua visie en strategie mag de MRE goed in beeld zijn als het gaat om regionale economische ontwikkeling, maar in de uitwerking moet er nog vaak over de eigen schaduw heen gesprongen worden”, vertelt Giovanni Wouters (directie gemeente Helmond). Wethouder Economische Zaken, Sociale Zaken, Brainport en Organisatie van de gemeente Helmond, Jos van Bree verduidelijkt: “Samenwerking is in de Peel niet altijd een gemakkelijke opgave. De oostkant van de Brainport is een relatief kwetsbaar gebied; sociaaleconomische seinen staan hier op oranje. Dit kan leiden tot onevenwichtigheid in de Brainport-regio, en juist daarom is de regionale context zo belangrijk.” Wouters: “We moeten vanuit de inhoud en eigen kracht blijven bouwen.”

Verschillende culturen

De MRE telt 800.000 inwoners en is een regio waar veel verschillende culturen gemeengoed zijn. Tussen de Peel en de Kempen, bijvoorbeeld, zit een cultuurverschil. In beide delen heerst een andere mentaliteit. De stedeling zit hier precies tussenin. Het verschil tussen generaties speelt het ontstaan van een gezamenlijke cultuur ook parten. Jongere generaties denken veel wereldser ten opzichte van de oudere generaties, die wat dichter bij huis blijven kijken. Wouters: “We moeten samenwerken om de werkzekerheid te verbeteren en steviger inzetten op een slimme maakindustrie in onze regio. Een inhoudelijke agenda van publieke en private partners is daarbij nodig.” Van Bree: “De burgemeesters van de afzonderlijke gemeenten kunnen hier een belangrijke initiërende rol spelen.”

Slag maken

Van Bree: “We moeten anders nadenken over bedrijfsprocessen. Waar kun je andere mensen op inzetten? Robotisering wordt vaak gezien als de dood in de pot voor de werkgelegenheid, maar je kunt er ook anders naar kijken. In plaats van te richten op ontslagen, kun je ook kijken hoe een je een groot deel van de werknemers met behulp van robotisering aan het werk kunt houden.” Wouters: “Als ambtelijke organisatie kun je meer de taal van het bedrijfsleven leren spreken, en je richten op een andere manier van werken. Kijk naar de jongere generaties, die eerder gemotiveerd worden door uitdagend werk en zich minder richten op vaste contracten. Of op het creëren van mogelijkheden voor de mensen die op het lagere (mbo-)niveau werkzaam zijn. Hoe kunnen we hen een sprong laten maken? Dat is de grootste uitdaging, hier hebben we nog een slag te maken. Het overbruggen van de afstand tussen de publieke wereld en de wereld van het bedrijfsleven vraagt om meer verbindingen binnen en buiten de organisatie. Als je als ambtenaar teveel in je eigen huis blijft opereren, mis je de slag naar een breder netwerk.”

Hi-Res-021-20150718-Markt-Helmond-PVJ 9339

Complementariteit

“Nederland is in feite niet meer dan een grote stad,” vindt Van Bree. “We doen er goed aan om elkaar meer aan te vullen, meer de complementariteit op te zoeken. Zo hebben de Haagse connecties van onder andere Rob van Gijzel, voormalig burgemeester van Eindhoven, en Elly Blanksma, burgemeester van Helmond, de Brainport-ontwikkelingen zeker in de goede richting geholpen.” Wouters: “De kracht van de Brainport is de nadruk op open innovatie in de hightechindustrie, op het delen van kennis – ook tussen concurrenten. Laten we een voorbeeld nemen aan de universiteiten, die denken niet in landsgrenzen, laat staan in gemeentelijke of regionale grenzen. Ze denken vanuit de wetenschap. Van Bree: “Met de Brainportschool willen we steviger inzetten op techniek en groei.”

Bewustwording

Om van de regio rondom Helmond een toekomstbestendig en interessant vestigingsgebied te maken, is een grotere bewustwording van de sociaaleconomische opgave op regionaal niveau nodig. Wouters: “Niet alle gemeentelijke bestuurders zijn het gewend om op dit grotere schaalniveau na te denken. Er wordt wel gesproken over de Brainport als een stad, over twintig tot dertig jaar, maar het gaat erom dat het lokale en regionale belang elkaar versterken. Het denken in een regionaal economisch ecosysteem zit nog niet in het gemeentelijk DNA. Op strategie- en visieniveau wel, maar in de uitwerking botsen dingen.” Van Bree: “De crux zit in de waarom-vraag, en het erkennen van het belang van een regionaal economisch ecosysteem. In de retail is er bijvoorbeeld wel een regionale detailhandelsvisie. Maar een lokale partij heeft weer een ander belang. Het speelt dus ook mee waar je vandaan komt. Of zoals Van Gijzel zei: ‘Niemand denkt nog in gemeentegrenzen, behalve het gemeentebestuur.’ Met die blik liep hij voor de troepen uit.”

Samenwerken in Brainport

Unieke manier van samenwerken in de Brainport, triple helix, is daarbij doorslaggevend. Zeker bij het spel dat er tussen de 21 gemeenten binnen de MRE gespeeld moet worden om tot regionale afspraken te komen. Veel van de zevenduizend bedrijven die van economisch belang zijn, opereren op regionaal, nationaal en zelfs internationaal niveau. Samen willen we oplossingen vinden voor grote maatschappelijke uitdagingen. Hoe blijven we langer gezond? Hoe maken we onze mobiliteit duurzamer en efficiënter? Hoe voorzien we in de groeiende behoefte aan schone energie en gezond voedsel? Deze vragen dwingen ons om creatief en effectief te handelen. Brainport wil innovatieve oplossingen voor grote maatschappelijke vraagstukken leveren.”

Hi-Res-026-20150722-Bedrijventerrein-BZOB-PVJ 9426