"Geef de autonomie terug aan de burger"

Zeven jaar lang was Joke de Kock voorzitter van de branchevereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren bij de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK). Een functie die ze vervulde naast haar werk als manager van Bureau schuldhulpverlening van de gemeente Tilburg. Wat speelde er de afgelopen jaren in Nederland rond de schuldenproblematiek? Waar is ze trots op en waarover maakt ze zich zorgen, nu ze ermee stopt? En wat kunnen we van haar verwachten, mocht ze na de verkiezingen als kamerlid worden beëdigd?

“Toen mijn voorganger in 2010 aftrad, verwachtte hij dat schuldhulpverlening niet meer nodig zou zijn. Eenvoudigweg omdat er weinig te lenen viel vanwege de kredietcrisis”, vertelt De Kock. “Terugkijkend blijkt dat er juist veel meer financiële problemen zijn ontstaan. Niemand had verwacht dat de crisis zo ingrijpend zou zijn en dat zo veel mensen hiervan de gevolgen zouden ervaren. Zoals een grote terugval van inkomen waardoor mensen hun periodieke verplichtingen niet langer konden nakomen. Hypotheken werden niet afgelost en veel huizen kwamen ‘onder water’ te staan. De doelgroep die een beroep deed op de schuldregelingen verbreedde zich en de gemiddelde schuld werd nagenoeg verdubbeld.”

Trots op

“Gelukkig werden er ook convenanten afgesloten met partijen die zorgden voor de basisvoorzieningen”, vervolgt ze. “Hierdoor werd het mogelijk om schuldregelingen te treffen tegen een minimale afloscapaciteit. Er ontstond een goede samenwerking met systeembanken waardoor een aantal mensen toch in hun huizen kon blijven wonen.” De Kock kijkt met trots terug op nieuwe wetgeving die is gekomen, zoals de Rijksincassovisie, de verbeterde wanbetalersregeling en de aanpassing van de beslagvrije voet. “Het continu aan de orde stellen van de rol van de overheid bij schulden en boetes, de problematiek rond fiscale toeslagen en de verplichte eigen bijdragen in de zorg is hier debet aan.”

Gemiste kans

Mede dankzij het digitaal uitwisselen van gegevens tussen gerechtsdeurwaarders en schuldhulpverleners is ook de samenwerking verbeterd tussen de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet en de Koninklijke Beroepsvereniging van Gerechtsdeurwaarders. Hierdoor kon het onnodig oplopen van schulden worden voorkomen. Volgens de afzwaaiende voorzitter zijn er ook kansen blijven liggen. Ze noemt het nauwelijks meer inzetten van het instrument van schuldsanering met directe uitbetaling aan schuldeisers. “Gemeenten willen geen borg staan voor krediet, terwijl dit het proces zou versnellen, minder bureaucratie zou veroorzaken en uiteindelijk meer rendement zou opleveren voor alle partijen.”

Overdracht

Waar ze zelf niet meer aan toe kwam en waarvan ze hoopt dat haar opvolger het stokje overneemt, is het afsluiten van een convenant met de incassowereld. “Veel vorderingen zijn eigendom van incassobureaus en kunnen direct akkoord geven op voorstellen die er liggen. Op dit moment wordt er veel geld en tijd verspild, omdat er tussen incassobedrijven en (gemeentelijke) partijen eindeloze communicatie over en weer gaat. Momenteel loopt hierover een pilot. Met het resultaat van deze pilot had ik graag nog doorgepakt.”

Toekomstwens

Op het moment dat De Kock straks als volksvertegenwoordiger aan de slag mag, wil ze de rol van de overheid als schuldeiser aan de kaak stellen. “Het is natuurlijk vreemd dat een overheid die van private partijen en nutsbedrijven verlangt dat zij veel geld kwijtschelden, er zelf op staat dat ze elke cent terugkrijgt via de leenbijstand, (on)bewuste fraudevorderingen of te veel verstrekte uitkeringen. Door de autonomie aan de burger terug te geven en die te faciliteren op meerdere terreinen, bijvoorbeeld met behulp van één vast betaalmoment waarop ook alle vaste lasten worden afgeschreven, versterken we het zelfbeeld en daarmee de zelfredzaamheid van de burger.”

Meer informatie