Flexibel en tijdelijk bestemmen en vergunnen

Henk Vereijken, de Bouwcampus

Tijdens de bijeenkomst van het Bestuurlijk Platform Professioneel Opdrachtgeverschap (BPPO) op 6 november is het vraagstuk van tijdelijk en flexibel bestemmen, gebruik en vergunnen besproken. In een workshop bracht de gemeente Delft twee casussen in en zijn mogelijke oplossingsrichtingen – ook voor andere gemeenten – verkend. Platform31 leverde een bijdrage over flexibele bestemmingsplannen.

Bij diverse gemeenten speelt de wens om (braakliggende) terreinen en (leegstaande) gebouwen tijdelijk een functie te geven, soms buiten de geldende bestemming. Vooralsnog lijkt de omgevingsvergunning voor bouwen weinig flexibel. De Crisis- en herstelwet biedt wel ruimte. In de praktijk blijkt dat tijdelijk anders bestemmen op zichzelf wel mogelijk is, maar dat discussie ontstaat over procedures en regelgeving. Het is een opgave om vervolgens gewenste initiatieven daadwerkelijk te realiseren.

Tijdelijke en flexibele functies in een leegstaand gebouw

Erwin de Vilder (gemeente Delft) vertelt over een leegstaand historisch gebouw in de Delftse binnenstad. Een gebouw waarvan de gemeente geen eigenaar is, maar waar wel tijdelijke functies in gewenst zijn. Er is veel aandacht nodig voor zaken als de vergunbaarheid van de tijdelijke ingrepen, proceduretijd, onderzoeklasten, diverse bevoegde gezagen en financieringsvormen. Het idee is om met de eerste ontwikkelstappen ook ondersteunend te zijn aan de ontwikkelstappen naar de verdere toekomst. Kernvragen bij dit vraagstuk zijn: Waar ligt de grens van de wettelijke mogelijkheden? En hoe is de bestuurlijke afwegingsruimte in relatie tot de regels en kunnen die worden losgelaten?

Leegstaand gebouw: hoe nu verder?

Bovenstaande case wordt in een interactieve sessie besproken en voorzien van suggesties. De deelnemers onderkennen dat er eigenlijk veel kansen en mogelijkheden zijn voor gebouwen en terreinen, binnen ruime maar wel heldere kaders. Het helpen van een initiatiefnemer die nog helemaal niet weet wat hij wil, leidt niet tot voortgang. Op zijn minst is een duidelijke ambitie nodig.
Een deelnemer stelt dat als de overheid/gemeente geen eigenaar van een gebouw is, dat zij dan ook geen initiatief hoeft te nemen. Wel moet de overheid een gewenste ontwikkeling faciliteren. Waar het initiatief ligt, daar liggen ook de kosten. Een andere deelnemer constateert dat de overheid wel heel vaak stakeholder is, zeker als de kwaliteit van wonen, werken en leven in de stad aan de orde is. Ook om te bewaken dat een korte termijn ontwikkeling bijdraagt aan een lange termijn visie. Vanuit maatschappelijk perspectief is het ook cruciaal om de kosten- en baten van ontwikkelingen in ogenschouw te nemen. Indien de overheid zich positioneert in de maatschappij en met partijen open in gesprek gaat, zal dit bijdragen aan draagvlak en snelheid. Door je bewust te zijn van de stakeholderomgeving kunnen er ook interessante coalities ontstaan, zeker met het oog op de financiële kant van het verhaal.

Impressie The Green Village - bron TU Delft
Impressie The Green Village - bron TU Delft

Kansen in het omgevingsrecht

Daniëlle Roelands (Pels Rijcken) citeert Joost Zwagerman: “Iets wordt pas onmogelijk als je zelf alle mogelijkheden uitsluit”. Zij geeft aan dat wetgeving speelruimte biedt. Belangrijk is om de eigen wensen helder te maken. Kansen liggen er door de Crisis- en herstelwet, de kruimelgevallenregeling Wabo/Bor en de Coördinatieprocedure Wro. Het kan leiden tot kortere en snellere doorlooptijden en snellere procedures, dus het loont de moeite om daar tijdig bij stil te staan.

Flexibele bestemmingsplannen

Maarten Hoorn (Platform31) vertelt over zijn ervaring met flexibele bestemmingsplannen. Vaak is de opvatting dat regels ontwikkelingen in de weg staan en vertragend werken. De behoefte aan meer flexibiliteit leidt ook tot minder zekerheid over het eindbeeld en minder grip op wat er gebeurt. Als er daarentegen bij ontwikkelingen een groot draagvlak gaat ontstaan, groeien de mogelijkheden. Het is wel belangrijk stil te staan welke rol de gemeenteraad wil spelen. Ervaringen leren dat succesvolle ontwikkelingen voortkomen uit goed nadenken over de gewenste toekomst, veel aandacht krijgen in de voorbereiding, een open communicatie kennen, zeker als er nog grote onzekerheden aanwezig zijn.

Effectieve samenwerking

Volgens Jurgen van der Heijden (AT Osborne) is het goed om te kijken naar de procedures en de inhoudelijke wensen, maar het is zeker zo belangrijk om aandacht te geven aan de cultuur van het samenspel tussen stakeholders. Flexibiliteit en tijdelijkheid kun je niet afdwingen. Een ‘vechthouding’ is contraproductief. Onderken daarom in een vroegtijdig stadium de diverse belangen en ontwikkel daaruit ook het meest effectieve samenwerkingsgedrag.

Slot

De aanwezigen vonden het een interessante bijeenkomst met gesprekken die tot nieuwe inzichten leiden. BPPO bekijkt welke onderwerpen zich lenen voor een vervolg. Bouwcampus en Platform31 verkennen een verdere samenwerking.

Meer informatie

Maarten Hoorn

06 10 15 67 08 – maarten.hoorn@platform31.nl
LinkedIn Logo 11x41