‘Clustervorming is mensenwerk’

Een cluster vormen en laten groeien, is mensenwerk. Het is een relationeel concept, gebaseerd op vertrouwen en open innovatie. Dat was een van de conclusies tijdens een ontmoeting over Cluster Governance op Strijp-S. In Seats2Meet kwamen 10 september beleid, onderzoek, praktijk, maar vooral de ruim honderd deelnemers zelf aan bod op een interactieve bijeenkomst over clustervorming.
verslag Clusters 5

De bijeenkomst werd geopend door Marc Hameleers, namens het ministerie van Economische Zaken de regio-ambassadeur voor Noordwest-Nederland. Hij gaf een toelichting op het overheidsbeleid om clustervorming te stimuleren, maar legde vooral de nadruk op de rol als netwerkpartner die Economische Zaken wil spelen. “Het gaat om regionaal maatwerk, om kennis en kennissen. Als EZ willen wij informeren, adviseren, verbinden en verbreden. We willen mee creëren en financiële mogelijkheden vergroten. Maar EZ doet dat niet in zijn eentje. Zoek ons op en gebruik ons”, zo luidde zijn uitnodiging.

Knarsetandend

Onderzoekers van de Radboud Universiteit in Nijmegen hebben afgelopen jaren onderzoek gedaan naar clusters. Volgens Arnoud Lagendijk, hoogleraar Economische Geografie, bestaat er geen echte ‘best practice’. “Ik sta hier dan ook een beetje knarsetandend het ‘grote’ verhaal te vertellen”, grapte hij.

Toch zijn er wel degelijk aspecten die belangrijk zijn bij het vormen en laten groeien van clusters. Lagendijk: “Clusters vragen om ‘presence’ en ‘effort’. Je moet voortbouwen op specialisaties en sterktes. Het is belangrijk om aan te sluiten bij internationale innovatie- en productieketens. Gebruik je eigen strategische bottom-up kennis. Maar wees vooral bewust dat er geen magische formules bestaan voor succesvolle clusters.” Volgens de Nijmeegse hoogleraar is een cluster net een huwelijk. “Nabijheid is gewenst, maar kan soms ook verstikkend werken.”

“Clusteren is een relationele opgave waarbij je de juiste mensen op de juiste plek moet hebben.”

Civic entrepreneurs

Miranda Ebbekink, medeauteur van het boek Cluster Governance, vulde het betoog van Lagendijk aan met praktijklessen. De onderzoekster liep mee met clusters in Leeuwarden, Twente en Nijmegen. “Clusteren is een relationele opgave waarbij je de juiste mensen op de juiste plek moet hebben. Civic entrepreneurs spelen daarbij een cruciale rol. Ze zijn de smeerolie voor het cluster ecosysteem. Hun trekkersrol brengt zaken op gang. Ze denken en doen buiten de kaders, ze zetten dingen op hun kop en vinden aanknopingspunten. Als je civic entrepreneurs mobiliseert, zet je de eerste cruciale stap naar een soepel lopend ecosysteem.”

“Je moet de visie en missie van een cluster volledig omarmen.”

Brengen

Jeroen de Bruijn, eigenaar van Festa Solutions en lid van het High Tech Software cluster gaf samen met clustermanager Wim Renders van Brainport Development, een toelichting op het ontstaan van dit cluster. “Je moet de visie en missie van een cluster volledig omarmen. Samen kun je sneller doelen bereiken, vooruitgang boeken en de markt groter maken dan in je eentje. Natuurlijk zit daar een stuk eigenbelang in. Toch moet je in een cluster niet alleen komen halen, maar ook brengen. Anders werkt het niet.”

Discussies

Na de presentatie van beleid, onderzoek en praktijk, mochten de deelnemers zelf in deelsessies hun ervaring en kennis delen. Iets wat de vertegenwoordigers van overheden, clusterorganisaties en clustermanagers zichtbaar enthousiast deden. De boeiende discussies krijgen komende tijd een vervolg tijdens een aantal meer regionaal georiënteerde intervisiebijeenkomsten die in het teken staan van één cluster, of een regio.

Hieronder vindt u de verslagen van de deelsessies. Klik op de titel voor het verslag.

verslag Clusters 7