Civic crowdfunding bindt lokale kracht

Bart Lacroix, één van de oprichters van de 1%Club, staat in de startblokken van een nieuw project: ‘civic crowdfunding’. Tijdens het gesprek toont Lacroix zich als een betrokken sociaal ondernemer. Hij vertelt enthousiast wat er met civic crowdfunding bereikt kan worden. Vaak gaat het om de funding, het binnenhalen van geld. Crowdsourcing – het vergaren van kennis – is in zijn optiek net zo belangrijk. De nieuwe manier van samenwerken vraagt om een omslag bij de gemeente, die zich meer faciliterend moet gaan opstellen, maar ook van de initiatiefnemers van projecten die los moeten van de afhankelijke subsidierelatie met de gemeente en op eigen kracht verder moeten.

De 1%Club biedt meer dan een online platform. Volgens Lacroix is crowdfunding zeker geen ‘magic bullet’. Het vraagt veel inspanning van de initiatiefnemers en vooral een actieve houding om het netwerk achter een project te krijgen. De 1%Club helpt daarbij. Door te trainen hoe je draagvlak kan creëren, burgers kan samenbrengen, een campagneplan te schrijven, valkuilen te vermijden, kansen te benutten en reëel in te schatten wat je aan geld kan inzamelen.

Burgerkracht

Lacroix wil met de 1%club “zoveel mogelijk mensen in staat te stellen om een positieve verandering teweeg te brengen in hun omgeving, stad en/of land”. Die positieve missie viel ook gemeenten op die worstelen met het vernieuwen van de relatie burger – overheid. Crowdfunding kan het vehikel zijn waarmee je burgers in hun kracht zet.

Gemeenten kunnen verschillende rollen aannemen als het gaat om civic crowdfunding: als curator door de projecten in beeld te brengen, als aanjager door projecten te starten of als facilitator door bijvoorbeeld burgers te trainen. Gemeente Gent heeft samen met de 1%Club op 16 maart de eerste stap gemaakt voor een civic crowdfunding platform. De stad Gent wil met het platform mensen ondersteunen die initiatief nemen in hun stad. Dat doet de gemeente door haar inwoners aan te spreken op hun ‘engagement en solidariteit’. Zij wil hen ‘goesting’ geven om samen de stad te maken en te beleven.

Ook in Nederland zien vele lokale overheden kansen voor civic crowdfunding. Op 10 april lanceren zeven gemeenten in West-Friesland een civic crowdfunding platform hetluktons.nl om maatschappelijke organisaties te helpen bij het werven van middelen. Gemeente Medemblik is initiatiefnemer en heeft met succes enkele workshops over crowdfunding georganiseerd. Voorop staat dat de gemeente geen eisen stelt aan de initiatieven. Het leuke van crowdfunding is dat het van iedereen is. Zo heeft Univé als een van de eerste bedrijven haar maatschappelijke betrokkenheid getoond door aan te geven dat zij initiatieven via hetluktons.nl gaat ondersteunen. Het gaat de initiatiefnemers niet alleen om het inzamelen van geld, maar ook om het verwerven van kennis of bepaalde spullen die nodig zijn om een project te kunnen uitvoeren. Dat laatste vindt Lacroix een mooie en zeker niet onbelangrijke bijvangst

Lokale kracht bindt

Volgens Lacroix is de impact van crowdfunding op de korte termijn nogal overschat, maar op de lange termijn zeker onderschat. Hij gelooft dat civic crowdfunding op den duur de relatie tussen burger en overheid zal veranderen. De projecten moet je niet te groots willen opzetten. Vooral veel kleine projecten met een gemiddeld budget van 5000 euro hebben een hoge kans van slagen. Er zijn natuurlijk wel uitzonderingen met een hoger budget, zoals de Luchtsingel in Rotterdam, maar daar ligt niet de focus. De kans van slagen van ‘civic crowdfunding-projecten’ is vrij hoog. Zo’n 81 procent van de funding projecten slaagt, zo leert onderzoek uit de VS. Dat komt door de grote betrokkenheid van lokale bewoners en gemeenten. Zij zijn niet alleen in staat om het benodigde geld binnen te halen, maar ook de bewoners van een buurt met elkaar te verbinden.

Het "samen iets voor elkaar krijgen” werkt aanstekelijk. Het vraagt wel om een andere mindset van de overheid, die niet langer in de ‘lead’ zit, en van de burgers die los moeten van hun afhankelijke subsidierelatie en op eigen kracht verder moeten. Lacroix gebruikt de metafoor van de kathedraal en de bazar. Hij vergelijkt de positie van een gemeente met een ‘kathedraal’ die top down is georganiseerd, goed is in plannen maken, expertise heeft en risicomijdend is. Daartegenover staat de bazar, de burgers die initiatief willen nemen, vaak ongestructureerd werken en met vallen en opstaan leren. Het gaat er om dat de gemeente afdaalt uit hun kathedraal naar de burgers, met hen in gesprek gaat en de kraampjes van de bazar zo inricht dat de burgers daar hun waar kunnen verkopen. Civic crowdfunding geeft ruimte aan een open, lerend systeem waarin burgers en overheden samenwerken. De ‘wisdom of the crowd’ is volgens Lacroix de grote belofte van de toekomst.