Bouwen aan een veerkrachtige economie

Terugblik op de derde masterclass Midsize NL

De schoenen- en kledingindustrie in Waalwijk is een sprekend voorbeeld voor de economische veerkracht van een middelgrote stad. Ondanks dat Waalwijk schoenen niet langer in grote aantallen produceert, is de stad nog steeds een belangrijke speler in deze sector. Met SLEM, het innovatieve opleidingsinstituut voor schoenontwerpers, staat Waalwijk internationaal op de kaart.

Platform31 en Ruimtevolk organiseerden een masterclass Economische kracht, onderdeel van het programma Midsize NL, het kennis- en inspiratietraject voor de middelgrote steden in Nederland. Tijdens deze masterclass vertelde Yassine Salihine van SLEM waar een kleine stad groot in kan zijn. Voor welke uitdagingen staan de middelgrote steden bij de verbetering van hun concurrentiepositie en welk beleid past hierbij?

Netwerkkracht

“De kracht van de middelgrote stad ligt in het organiseren van netwerkkracht.” Dit is de centrale boodschap van hoogleraar economische geografie Oedzge Atzema van de Universiteit Utrecht en het Expertisecentrum Stedelijke Dynamiek & Duurzaamheid. Voor middelgrote steden is het de uitdaging om optimaal gebruik te maken van hun regionale ligging. Door verbindingen en netwerken kunnen steden profiteren van elkaars bevolking, functies en prestaties (borrowed size).

Winnaar of verliezer?

Atzema deelt middelgrote steden op basis van de bevolkingsgroei in, in drie verschillende clusters: de verliezende steden, de bloeiende steden en de doorsnee steden. De kaart die hierbij hoort laat een duidelijke centrum-periferie verdeling in Nederland zien. De bloeiende steden concentreren zich voornamelijk in de Randstad. De kaart van de werkgelegenheidsgroei laat een ander beeld zien waarbij de middelgrote steden, die in de buurt van een grotere stad liggen, minder hard groeien. De grotere steden lijken een schaduw te werpen op de werkgelegenheidsgroei van de nabijgelegen middelgrote steden.

Regionale samenwerking

Om gebruik te kunnen maken van netwerkkracht is regionale samenwerking een belangrijke voorwaarde. Atzema begeleidde het afgelopen jaar het afstudeeronderzoek van Niels Gastkemper naar de relatie tussen de regionale positie van middelgrote steden en de mate van intergemeentelijke samenwerking. Uit dit onderzoek blijkt dat de kans op samenwerking in polycentrische regio’s groter is vanwege de nabijheid van stedelijke partners. Het onderlinge vertrouwen tussen de bestuurders wint het dan vaker van de animositeit tussen de steden. Lees hier meer over dit onderzoek.

Rondje Brabant

Joks Janssen van BrabantKennis en Sjoerd van Dommelen van de Provincie Noord-Brabant namen de deelnemers vervolgens mee in een rondje Brabant. Zij spraken over de economische kansen en bedreigingen voor de Brabantse economie en lieten het belang van padafhankelijkheid zien: het succes van veel sectoren is te verklaren door naar het verleden te kijken. Door het DNA van de regio te kennen en te benutten hebben zich veerkrachtige sectoren ontwikkeld: denk bijvoorbeeld aan het succes van Brainport Eindhoven maar ook aan de Waalwijkse schoenenindustrie.

Uitdagingen

Brabant staat voor een aantal economische uitdagingen: hoe kan bijvoorbeeld een braindrain worden voorkomen en hoe kan het aanwezige talent in de regio beter worden benut? Hierbij is het belangrijk om te weten welke economische sectoren aan elkaar gerelateerd zijn, zodat werknemers in de ene sector ook in een andere sector aan de slag kunnen. Met name de banen van middelbaar opgeleiden staan steeds meer onder druk door automatisering en digitalisering.

Beleid

In de slotdiscussie gingen de aanwezigen in op de vraag wat overheden kunnen doen om de regionale en lokale economie te versterken. Eén van de taken van de overheid is om netwerken te bouwen en verbindingen te leggen waar ondernemers gebruik van kunnen maken. Het is hierbij van belang dat er korte lijnen zijn tussen de gemeenten en het bedrijfsleven. Door ondernemers te betrekken bij beleidsvorming kan er snel geschakeld worden en kan er een effectief economisch beleid worden gevoerd. Middelgrote steden hebben hier zeker een stapje voor op de grote stad.