Bentelo: Omgevingswet in mini-uitvoering

Door Aukje de Graaf, Rho adviseurs voor leefruimte

Ongeveer een jaar na vaststelling staan de dames uit de dorpsraad te vertellen over ‘hun’ structuurvisie ‘Trots op Bentelo’ tijdens een symposium over de Omgevingswet. De dorpsraad die zelf een structuurvisie opstelde en nu druk bezig is met de uitvoering van de projecten. En trots zijn ze: op hun dorp, maar ook op het resultaat!

Op volle toeren

De eerste projecten zijn een succes. Het dorpsommetje is aangelegd: zelf geregeld door de vrijwillige onderhoudsploeg van de sportvelden. Een ware lichtjestocht tijdens de officiële opening met 150 mensen. En je loopt er nooit alleen. De commissie herinrichting kerkplein draait op volle toeren en zit in de planvormingsfase. Over een ding is iedereen het eens. De inrichting hoeft niet alleen gericht te zijn op parkeren, maar het moet een gezellig, sfeervol plein worden. Maar wat gaat dit betekenen voor de doorgaande weg door het dorp? En een traditioneel woningmarktonderzoek leidde niet tot de gewenste uitkomst: Daarom zelf maar een enquête uitgeschreven. Wat voor woningwensen leven er in het dorp? De meer dan 200 antwoorden vanuit de gewenste doelgroep moet zicht gaan geven op het volgende woningbouwproject. Wordt het een cpo met vrijstaande woningen, of is er toch meer vraag naar rijwoningen?

Een participatieve structuurvisie

Volgens het gemeenteprogramma moeten alle kernen en dorpen in Hof van Twente een structuurvisie hebben. Gemeentelijke beleidskeuzes, benoemd door gemeente, ondersteund door een bureau en ter visie richting de burgers. Als Bentelo, als laatste dorp in de gemeente aan de beurt is, heeft de raad een andere ambitie: een participatieve structuurvisie, voorloper op de Omgevingswet. Gemaakt door het dorp zelf. De gemeente besluit dit te vragen aan de dorpsraad van Bentelo.
Jorieke uit de dorpsraad: “Nadat we de eerste keer bij de gemeente waren geweest stonden we buiten: Waar hebben ze het over? Wat vragen ze ons nou precies? Zelf een structuurvisie maken, wat is een structuurvisie? Wat staat daar dan in? En graag zoals de Wro bedoelt, met een uitvoeringsprogramma vroeg de gemeente. Wat is dat dan en kunnen we dat zelf? Ik had nog nooit van het woord structuurvisie gehoord.“ Gelukkig schiet een planoloog uit het dorp te hulp. Haar advies: vraag de gemeente om begeleiding van een bureau. Zelf maken ok, maar dan wel met hulp.

De begeleiding van het bureau bestaat uit overzicht, spelregels en het daadwerkelijk maken van het boekje met stedenbouwkundige schetsen. Drie avonden worden voorbereid met de dorpsraad, waar de dorpsraad de leiding neemt in de visievorming. De resultaten van de avonden zijn door het bureau samengevoegd tot het visiedocument.

Schets-Bentelo

Een serieus plan maken met vrijwilligers

Voor een kleine visie is dit een intensief proces, maar nodig voor de bewoners om goed te kunnen beseffen wat er van ze wordt gevraagd. Want het gaat niet alleen om keuzes maken wat het wensenlijstje voor de toekomst is, maar voor elk thema worden ook vrijwilligers gezocht om hiermee verder te gaan. Om voor iedereen duidelijk te maken waar het om gaat zijn van de projecten stedenbouwkundige inrichtingsschetsen gemaakt. Iedereen kan zien wat er wordt bedoeld.

“Het boekje: ‘Trots op Bentelo’, is erg handig Daarmee weet iedereen dat je met een serieus plan bezig bent. Dit geeft vertrouwen naar de bewoners dat we serieus bezig zijn en komen subsidies voor uitvoering snel dichterbij”, vertelt Miriam van de dorpsraad tijdens het symposium.

Gemeente laat los

De nieuwe rol is vooral anders voor de gemeente. Loslaten. De bewoners kunnen het zelf. Het bureau schetst de mogelijkheden en het dorp maakt de keuzes. Tijdens het maken van de visie is de rol van de gemeente sparringpartner voor de dorpsraad. Doet het bureau nu wat we hadden afgesproken en gaat dit wel snel genoeg? Na vaststelling is de rol van de gemeente weer groter. Maar niet als uitvoerder en bedenker van plannen, maar als procesbegeleider. Miriam geeft aan: “Zodra we weer een gesprek hebben gehad met de gemeente zitten we altijd weer vol energie en weten we weer precies hoe we verder willen gaan.”

Voor de dorpsraad zelf geeft het zelf maken van een structuurvisie een kentering. Miriam: mijn eerste jaar in de dorpsraad was gewoon echt niet interessant, totdat de structuurvisie startte. De visie geeft energie en het zitten in de dorpsraad is daardoor ook veel leuker. Ze geven ook wel toe dat het meer werk is dan voorheen. Jorieke: “_We voelen ook een sterke verantwoordelijkheid om van de projecten een succes te maken. We zijn ons ook bewust dat de dorpsraad niet alles zelf hoeft te doen. Het project glasvezel in het buitengebied wordt bijvoorbeeld buiten de dorpsraad opgepakt. En dat gaat prima!”_

Succesfactoren

Bij de evaluatie van het project bespreken we de succesfactoren. Als allerbelangrijkste komt de rol en positie van de dorpsraad naar voren. De dorpsraad wordt tijdens het proces steeds enthousiaster en met het duidelijk worden van het te bereiken doel kunnen zij zelf daar het dorp mee enthousiasmeren. De dorpsraad heeft een klik met het stedenbouwkundig bureau en treft een enthousiaste begeleiding vanuit de gemeente. De drie werkavonden zijn belangrijk. Hier ontstaat de participatie. Alle ideeën zijn uit de avonden gehaald waar het dorp is uitgenodigd. Drie avonden is precies goed om:

  1. te wennen aan het idee,
  2. creatief te zijn en
  3. een uitvoeringsprogramma op te zetten.

De ideeën zijn gebiedsgericht, waardoor ze uitgewerkt worden in de stedenbouwkundige schetsen. Voor de uitvoering zijn projecttrekkers aangewezen. Een voorwaarde is dat zij ‘iets hebben’ met het onderwerp. Het speelbos wordt bijvoorbeeld geleid door een jonge moeder en de woningbouwenquête wordt opgezet door een zoeker op de huizenmarkt. Het draaiboek voor uitvoering dat halfjaarlijks wordt besproken op het gemeentehuis houdt de vaart er in en zorgt ervoor dat plannen worden gerealiseerd. En met de quick-wins is natuurlijk begonnen!

Kortom: de projecten die anders door de gemeente zouden zijn opgepakt. doet het dorp zelf: organisatie en uitvoering. Financieel en procesmatig worden ze ondersteund door de gemeente. Vanuit de gemeente wordt er meer tijd in geïnvesteerd dan voorheen: maar het is wel veel leuker! De gemeenteraad vraagt zich achteraf af: “Is de structuurvisie niet te concreet?” Maar de visie is voor het dorp en wordt uitgevoerd door het dorp. Trots op Bentelo! Alvast een Omgevingswet in mini-uitvoering!

Dossier Omgevingswet

Meer informatie vindt u in het dossier Omgevingswet.