Zet het experiment centraal, niet het basisinkomen

Ruud Dorenbos, Platform31

De afgelopen dagen kon het basisinkomen zich weer eens verheugen op veel mediabelangstelling. De Correspondent pakte uit met “Hoe het basisinkomen Nederland verovert”, het hoofdredactionele commentaar van het Financieele Dagblad meldde “Basisinkomen is een heel slecht plan” en de Telegraaf kopte “De zomerzotheid van het basisinkomen”. Deze titels zetten allen ten onrechte het basisinkomen centraal.

Het échte nieuws is namelijk dat vier gemeenten serieuze plannen hebben om te experimenten met een lichter bijstandsregime. In die plannen lijkt het erop dat een deel van de aan het experiment deelnemende bijstandsgerechtigden een basisinkomen krijgt. Hoeveel deelnemers een basisinkomen krijgen, is nog onbekend maar meer dan een paar honderd zullen het er niet zijn. Nogmaals, als de plannen doorgaan. Veel meer is er over ‘de verovering’ van Nederland door het basisinkomen niet bekend.

De experimenten komen voort uit de zorg van steeds meer gemeenten over de gevolgen van de Participatiewet. In plaats van dat het bijstandsgerechtigden helpt om een plek op de arbeidsmarkt te bemachtigen, lopen zij vast in het woud der regels. En wie zich niet houdt aan de eisen en verplichtingen kan een stevige sanctie verwachten. Zal de dreiging van een forse korting op de bijstandsuitkering niet eerder verlammend dan stimulerend werken? Vormen al die regels, controles en sancties juist niet de kern van het probleem in plaats van de oplossing? Om hier de vinger achter te krijgen zijn veel gemeenten geïnteresseerd in het opzetten van experimenten. Daarmee proberen ze inzicht te krijgen in bijvoorbeeld de effecten van een vereenvoudiging van de huidige regelgeving, in een regelluwe bijstand of een uitbreiding van de bijverdienmogelijkheden. En er is dus ook een plekje voor een basisinkomen ingeruimd.

Met experimenten rond de sociale zekerheid is weinig mis. Zeker in een tijd dat het aantal bijstandsgerechtigden toeneemt, evenals de afstand tot de zich razendsnel veranderende arbeidsmarkt voor een groot deel van hen. Zij verdienen een creatievere benadering dan stellen van eisen en plichten en het uitvoeren van controles en sancties. Uiteraard moeten de experimenten wel gepaard gaan met grondige monitoring en evaluatie. Want geslaagd of niet, uiteindelijk willen we ervan leren.

Meer weten over de experimenten van Platform31 op dit terrein? Neem contact op met: Ruud Dorenbos, 06 35 11 58 04, ruud.dorenbos@platform31.nl.