Wooncoöperaties: financiering hét obstakel

Tineke Lupi, Platform31

Platform31 volgt al geruime tijd de ontwikkelingen in het coöperatief wonen en startte in het najaar van 2014 met een experimentenprogramma. Ook naast de 14 koplopers lopen er initiatieven en er gaat bijna geen week voorbij of een nieuwe belangstellende meldt zich op zoek naar meer informatie. Coöperaties zijn hot, hip en, zeker met de wettelijke dekking in het vooruitzicht, kansrijk. Echter, tot nu toe is het geen enkele van de coöperatieve woonverenigingen gelukt hun plannen tot uitvoering te brengen, zelfs niet in Amsterdam waar veel vraag is en verschillende initiatieven lopen.

De voortvarende ontwikkeling van coöperatie Waalwijk Wonen werd recent een halt toe geroepen toen de gemeente de SVn constructie voor een geborgde lening afwees. Ook Ubuntuplein in Zutphen staat weer op losse schroeven na het terugtrekken van een samenwerkende woningcorporatie en daarmee onzeker worden van provinciale subsidie.

Door initiatieven wordt deze stagnatie aangeduid als ‘het probleem van financiering’. De constructies uit het verleden, via een achtergestelde lening van een gemeente of parapluhypotheek, zijn verdwenen en partijen lijken weinig geneigd ze nieuw leven in te blazen. De kwestie is echter complexer dan alleen toegang tot financieringsbronnen.

Nadruk in het Nederlandse systeem ligt sterk op enerzijds sociale huur en anderzijds individueel bezit. De ondersteunende instrumenten zoals WSW-waarborging, NHG-leningen, hypotheekrenteaftrek en gunstige aankoopregelingen zijn echter niet toegankelijke voor collectieven waarmee deze op achterstand staan. Dit leidt er vervolgens weer toe dat banken en investeerders wooncoöperaties als exotisch, ingewikkeld en risicovol beschouwen waardoor zo hoge eisen of drempels stellen aan initiatieven. Het niet passen in de systemen vertaalt zich zo uiteindelijk in beperkt te lenen bedragen en hoge rentepercentages. Dit terwijl ervaringen in Duitsland, Denemarken en Zweden al jarenlang uitwijzen dat investeringen in coöperatieve verenigingen stabiel en rendabel zijn.

De komende maanden gaat Platform31 op zoek naar een marktrijpe propositie voor wooncoöperaties. Initiatieven tonen aan dat Nederland hier klaar voor is.