Wie kan en wil nog mengen in de wijk?

De toename van tegenstellingen tussen groepen krijgt de laatste jaren veel aandacht in het publieke debat. Kernwoorden: tweedeling, radicalisering, xenofobie, meritocratie en populisme. De kloof lijkt te groeien tussen mensen mét en zonder een migratie-achtergrond, arm en rijk, hoog- en laagopgeleiden, haves en have nots.

Heeft deze toename ook een ruimtelijke dimensie? Verschillende studies (PBL, SCP, Platform31) lijken hierop te wijzen. Segregatie komt onder andere tot uiting in een toenemende concentratie van kwetsbare groepen in wijken met een goedkope woningvoorraad. Dit is natuurlijk altijd al zo geweest, maar de concentratie lijkt door uiteenlopende maatschappelijke, economische en politieke tendensen te verergeren. Denk hierbij aan extramuralisering, de toestroom van spoedzoekers, toenemende armoede, de inperking van de woningcorporaties, forse huurverhogingen, verkoop van huurwoningen én passend toewijzen. De meeste bewoners komen in deze wijken terecht omdat ze weinig te kiezen hebben. Veel gemeenten en corporaties beschouwen deze toenemende concentratie als onwenselijk.

In de voorbijgaande decennia bestond in de stedelijke vernieuwing en wijkontwikkeling het ideaal van de gemengde wijk. Dit ideaal wordt de laatste jaren noodgedwongen losgelaten. De voornaamste en meest effectieve interventie om concentratie van kwetsbare groepen tegen te gaan, namelijk grootschalige herstructurering lijkt in Nederland te zijn stilgevallen. Corporaties geven aan dat ze veel minder in staat zijn om deze kapitaalintensieve interventie toe te passen. Gemeenten hebben ook de slagkracht niet meer om corporaties hierin te ondersteunen. En wat heeft het überhaupt voor zin als je alleen mag ‘bouwen voor de buurt’ en niet meer voor middenklassegroepen? In veel ‘nieuwe’ kwetsbare wijken is er ook fysiek weinig aan de hand. De noodzaak om grootschalig fysiek in te grijpen is hier dan ook minder groot.

Wie kan en wil nog mengen in de wijk, nu het instrumentarium van weleer grotendeels buiten gebruik is geraakt voor corporaties en overheden? Vingers graag! Welke alternatieve interventies en strategieën kunnen nog worden toegepast om ruimtelijke segregatie tegen te gaan? Wie het weet mag het zeggen.

Jeroen van der Velden

Meer informatie

Platform31 verkent in 2017 – als vervolg op het lokale Platform31-onderzoek naar menging in Rotterdam – interventies en strategieën om ruimtelijke segregatie en met name concentratie van kwetsbare groepen tegen te gaan. Doet u mee? Voor meer informatie over dit project ‘Sturen op gemengde wijken’ kunt u contact opnemen met Jeroen van der Velden.