Samen stad maken

Jeroen Niemans, Platform31

Het is zo’n beetje de Oscar van de Nederlandse Architectuur: de foto op de voorkant van het Jaarboek architectuur 2014/2015: Dit jaar lijkt het jaarboek twee voorkanten te hebben: aan de ene kant de Markthal in Rotterdam en op de andere kant de creatieve broedplaats De Ceuvel in Amsterdam. In mijn ogen een mooie illustratie van de stand van het land: de grote iconische projecten als de Markthal, een megaproject uit de tijd dat de bomen tot in de hemel groeiden, en bottom-up projecten zoals De Ceuvel, door de Volkskrant omschreven als “een sterk staaltje post-crisisarchitectuur”, komen bij elkaar. Het illustreert hoe het vormgeven van de stad aan het veranderen is.

“Wij maken de stad!” Met de nodige bravoure claimen steeds meer mensen ‘stadsmaker’ te zijn. Soms zijn het nieuwe spelers in de stad, soms zijn het geluiden vanuit bestaande instituties. Kijk maar naar de titels van de gemeentelijke collegeakkoorden van vorig jaar die vaak koketteerden met ‘samen stad maken”. Grote vraag is – nu de markt weer lijkt aan te trekken – of projecten zoals De Ceuvel, die opbloeiden in de luwte van de crisis, kunnen blijven bestaan. Of dat we weer terug keren naar de pre-crisis tijd en het “samen de stad maken” een hype blijkt te zijn.

Ik verwacht niet dat de tijden van voor 2008 zomaar terugkeren, maar het is wel nodig stappen te maken om ervoor te zorgen dat de stadsmakersbeweging meer is dan een pauzenummer. Na jaren van pionieren staan lokale burgerinitiatieven en sociale ondernemingen nu op een kantelpunt. De vraag is hoe de volgende fase eruit ziet en hoe we een ‘gelijk speelveld’ creëren voor alle partijen die de stad maken. Om te voorkomen dat het uiteindelijke oordeel over een paar jaar zal zijn: wat hebben we een hoop plezier gehad in de lege gebouwen en op braakliggende terreinen, maar nu over tot de orde van de dag.

In het boek ‘Het nieuwe stadmaken – Van gedreven pionieren naar gelijk speelveld’ waar ik aan heb meegewerkt zoeken we dat speelveld. De belangrijkste conclusie is dat het tijd is om de term stadsmakers voor een breder gezelschap te reserveren: niet alleen de bottom-up beweging, maar ook ambtenaren en marktpartijen die zich inzetten voor de stad zijn stadsmakers. Dat is echt samen de stad maken.

Meer informatie

Bij verschijnen van de publicatie Het nieuwe stadmaken – Van gedreven pionieren naar gelijk speelveld organiseert Trancity i.s.m. Jaar van de Ruimte/ Platform31, op 1 juni een studiedag met 9 colleges en presentaties.