Samen de stoep schoonvegen

Vuil dat zich ophoopt rondom containers, graffiti op elektrakastjes, losliggende stoeptegels, foutgeparkeerde fietsen en scooters, diefstal, slechte verlichting en noem het maar op. Neem een willekeurig winkelgebied en er zijn verbeterpunten aan te wijzen. Veel ondernemersverenigingen werken samen met andere partijen om hun winkelgebied veiliger en aantrekkelijker te maken.

Openbare ruimte

Winkelgebieden bedienen dagelijks duizenden mensen die er wonen, werken, hun vrije tijd besteden en zich verplaatsen. De openbare ruimte is altijd en voor iedereen toegankelijk. De inrichting, het beheer en het gebruik van de openbare ruimte staan onder verantwoordelijkheid van de overheid, waarbij gemeenten de grootste rol vervullen. Overheidsbeleid vindt niet alleen plaats in het kader van de ruimtelijke ordening – zodat de samenleving en ruimte zo goed mogelijk op elkaar zijn aangepast –, maar ook voor het gebruik ervan. De openbare ruimte wordt op allerlei manieren gereguleerd: doorgangen moeten vrijgelaten worden, straathandel is verboden, er mag niet rondgehangen worden en voor veel zaken is een vergunning vereist.

Aantrekkelijk klimaat

Een goed georganiseerde omgeving zorgt voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven en bewoners. Aandacht voor de veiligheid en aantrekkelijkheid van de openbare ruimte is dus geboden. Treffend is het gezegde: ‘Ieder moet zijn eigen stoep schoonvegen’. Dat wil zeggen dat niet alleen de overheid, maar alle betrokkenen een aandeel hebben in het floreren van een gebied. Ironisch genoeg komt het (gebrek aan) vegen van de ‘eigen’ stoep vaak letterlijk ter sprake in ons werk. De praktijk leert dat solidariteit niet vanzelfsprekend is onder de gebruikers van een winkelgebied. Zo dumpen sommige bewoners en bezoekers er gerust hun afval. Ondernemerschap staat symbool voor vrijheid en niet denken maar doen. Ondernemers zijn eigen baas en gewend om zelfstandig en hard te werken, maar vergeten meer dan eens dat de buitenruimte ook onder hun verantwoordelijkheid valt en de eerste indruk achterlaat op de bezoeker.

Schoon, heel, veilig en fraai

De gebruikers van een gebied spelen een belangrijke aanvullende rol op de taken van de gemeente. Herkenbaar voor ondernemersverenigingen is de uitdaging om met de talloze factoren die van invloed zijn op een winkelgebied effectief om te gaan. Ondernemers willen de klanten immers niet alleen binnen, maar ook buiten optimaal bedienen en van de gewenste gemakken voorzien. De openbare ruimte is het visitekaartje van een winkelgebied. De bezoeker kent geen probleemeigenaar, maar vormt zijn oordeel in de éérste paar seconden. Doorgaans is het thema ‘schoon, heel, veilig en fraai’ daarom een van de speerpunten van een ondernemersvereniging. Een actielijst is snel gemaakt, maar het realiseren van verbeteringen verloopt dikwijls omslachtiger.

‘Samen de stoep schoonvegen’

‘Van ieder moet zijn eigen stoep schoonvegen’ naar ‘samen de stoep schoonvegen’. De openbare ruimte kan een belangrijke rol spelen in het bevorderen van de sociale samenhang. Toch komen we in de dagelijkse praktijk vooral tegen dat de openbare ruimte, groot en anoniem, weinig bijdraagt aan collectieve en individuele betrokkenheid. De openbare ruimte kan ontworpen worden, maar haar gebruikers niet. Mindlogyx Retail introduceert in haar rapport een inspirerende nieuwe visie op het consumentgericht denken, waarbij de focus op de sociale meerwaarde van winkelgebieden ligt. Gemeenten experimenteren onder meer met het concept shared space, waarbij het delen van openbare ruimte op allerlei terreinen wordt onderzocht, zoals de overdracht van het beheer. Door de sociale dimensie van deze concepten wordt ontmoeting en onderlinge betrokkenheid gestimuleerd.

Compaan De Clercqstraat Amsterdam

De De Clercqstraat in Amsterdam is een mooi voorbeeld van een winkelgebied waar de ondernemers zijn verenigd in een Bedrijven Investeringszone (BIZ) en samen investeren in het behoud van een veilig, aantrekkelijk en economisch vitaal gebied voor alle gebruikers. De straat is in 2016 een pilot gestart met compaan. Compaan combineert samenwerking en communicatie en integreert deze door middel van speciaal ontwikkelde on- en offline tools. Ondernemers, bewoners, politie en gemeente zijn verenigd in de werkgroep compaan De Clercqstraat en richten zich samen op verbetering van het BIZ-gebied. Belangrijkste speerpunt van de BIZ De Clercqstraat is het verbeteren van de communicatie tussen de ondernemers onderling en het delen van lokale informatie met de samenwerkingspartners, zodat er snel geschakeld kan worden. Daar levert compaan een grote bijdrage aan.

Tools

Via het digitaal platform (Chainels) van compaan delen de samenwerkingspartners gezamenlijk informatie. Met de alerts houden de gebruikers elkaar op de hoogte van verdachte situaties. Met het winkelalarm kunnen de buren en politie acuut om hulp gevraagd worden. Beveiligingsbeelden kunnen veilig gedeeld worden met mede-ondernemers. Daarnaast houden de gebruikers elkaar gemakkelijk op de hoogte van de gestelde doelen en huidige stand van zaken. Vanuit Stad & Co ben ik betrokken bij de procesbegeleiding. We begeleiden de compaan deelnemers bij het bepalen van de doelstellingen, acties, planning en taakverdeling en de monitoring van de voortgang. Ik zie dat de partijen elkaar daadwerkelijk sneller vinden, beter begrijpen en hun beste beentje voor zetten om de opgetrokken muren te doorbreken en nieuwe mogelijkheden te creëren. De sociale cohesie vergroot.

Het blijft een uitdaging om iedereen samen te laten werken en de opgaven doeltreffend aan te pakken om gezamenlijk de stad een stukje mooier te maken. Voor de De Clerqstraat een goed begin!

Eline Diesvelt, Stad & Co