Rode vlag bij huurtoeslag


Vera Beuzenberg – 16 juni 2016

Henk stapt chagrijnig de lift in. Mooi is dat: het budget is op. De huurtoeslag rijst de pan uit en hij moet de oplossing bedenken. Volgens de huidige prognoses stijgt de huurtoeslag van 2,4 miljard in 2014 naar 4 miljard in 2019. Dit budget heeft het Rijk niet. Hoe kan hij ingrijpen? Dat is de grote vraag. Het doel staat echter nergens concreet beschreven. De toekomst van de huurtoeslag is dus erg onduidelijk.

De huurtoeslag is tegenwoordig het kerninstrument van de Rijksoverheid om de betaalbaarheid in het wonen te realiseren. Dit was niet altijd zo. Pas vanaf de jaren 70 werden de eerste subsidies aan huurders verstrekt. Deze waren een aanvulling op bouwsubsidies. Kwalitatief goede woningen werden hiermee toegankelijk voor de lagere inkomens. Er konden hogere huren worden gevraagd, waardoor nieuwbouw en ingrijpende woningverbeteringen mogelijk werden. De huursubsidie was het antwoord op de stijgende woningvraag na de Tweede Wereldoorlog, als gevolg van de explosieve bevolkingsgroei en de huishoudensverdunning.

De voorganger van de huurtoeslag was een echt volkshuisvestelijk instrument. Toen de bouwsubsidies in de jaren 80 en 90 werden beëindigd, werd de huursubsidie het kerninstrument om de woonkwaliteit van lagere inkomens te verbeteren. Is dit nog nodig? Inmiddels is de woningkwaliteit in Nederland aanzienlijk verbeterd. Is er nog steeds behoefte aan verbetering van de woningkwaliteit? Of is de kwaliteit in Nederland goed genoeg? Wat wordt de functie van de huurtoeslag als de huidige woningkwaliteit voldoende is?

Bij mij roept dit een fundamentele vraag op. Wat is de essentie van huurtoeslag? Wil de overheid huurders een basiskwaliteit blijven bieden qua woonruimte en beschouwt zij het als een volkshuisvestingsinstrument? Of wil de overheid financieel bijspringen om het lage inkomen van die huishoudens te compenseren en beschouwt ze het als inkomensinstrument? De redenen lijken gelijk, maar de essentie is wel degelijk anders. Als de overheid de inkomens te laag vindt om fatsoenlijk te kunnen wonen, waarom geeft zij dan geen hogere bijstand? En wat als zij het als volkshuisvestelijk instrument beschouwt? Het is nu beide.

Ik vraag me af waar de toekomst van de huurtoeslag ligt. Wordt het weer een pur sang volkshuisvestingsinstrument? Of gaat het verder richting een inkomensinstrument? Eén van de ondoelmatigheden in de huidige huurtoeslag is de afhankelijkheid tussen iemands inkomen en de huurprijs. Hoe hoger de huurprijs, hoe meer iemand ontvangt. Kortom, een prikkel voor huurders om duurder te wonen en voor corporaties om duurder te verhuren. De huurtoeslag dekt de kosten. Het lijkt me een goede zaak om deze imperfectie te verkleinen.

Om echt met oplossingen te komen moet het doel van de huurtoeslag duidelijk zijn. Henk, aan jou de schone taak om deze scherp te hebben voordat je met oplossingen komt!

Traject Platform31

Platform31 ziet de imperfecties in het huurtoeslagsysteem en de stijgende kosten voor de overheid als aanleiding om de huurtoeslag onder de loep te nemen. Samen met onze partners verkennen we de huurtoeslag en zoeken we naar oplossingen om het systeem te verbeteren. Het eerste deel van de verkenning kunt u hier lezen.

Interesse? Mail naar:

Vera Beuzenberg

Vera Beuzenberg

Projectleider

06 83 17 13 69