Jeugd- en opvoedhulp in de ’superdiverse’ samenleving

De samenstelling van de Nederlandse bevolking is, mede door de immigratie in de laatste vijftig jaar, in sociaaleconomisch, cultureel en levensbeschouwelijk opzicht heel divers. De instroom van nieuwe groepen vluchtelingen uit met name Syrië, Eritrea, Irak en Afghanistan heeft de laatste jaren die diversiteit versterkt. Zorg- en onderwijsprofessionals krijgen als gevolg van die verander(en)de samenleving steeds meer te maken met kinderen/jongeren en hun ouders, die een andere culturele en levensbeschouwelijke achtergrond hebben dan zijzelf. Dat betekent dat zij kennismaken met voor hen onbekende opvattingen over beperkingen en ziekten, manieren om hulp te zoeken en visies op leven en dood. De opvoedings- en levensstijlen en de daarbij passende opvattingen over het dagelijks functioneren van kinderen kunnen anders zijn dan professionals gewend zijn.

In de huidige tijd krijgen die levensstijlen en ook identiteiten van individuen bovendien vorm door een vermenging van uiteenlopende sociaaleconomische, culturele en levensbeschouwelijke factoren. Er wordt wel gesproken over de superdiverse samenleving. Dat wil zeggen dat de samenleving niet louter bestaat uit leden van afzonderlijke groepen en subculturen, die langs elkaar leven. Het is eerder een samenleving waarin individuen elkaar ontmoeten en relaties onderhouden over de grenzen van subculturen heen. Mede onder invloed van internet en de sociale media ontstaan er bovendien nieuwe subculturen.

Door mijn opleiding (antropologie, sociologie) en mijn loopbaan als sociaalwetenschappelijk onderzoeker en trainer heb ik op het terrein van cultuursensitief werken de nodige kennis en ervaring opgedaan. Het centrale uitgangspunt in mijn werk is dat alleen kennis van specifieke culturele achtergronden niet volstaat voor een adequate communicatie en werkrelatie tussen professional en cliënt. Belangrijker is volgens mij de individuele cliënt en zijn naasten te leren kennen in zijn of haar specifieke sociaaleconomische, culturele en levensbeschouwelijke context. Het Cultureel Venster Jeugdhulpverlening (CVJ) is een praktisch middel om vanuit deze benadering te werken.