Instituut eruit, buurt erin

Annette Duivenvoorden

Vorige week bezocht ik Akker 77 en het Bruishuis, twee voormalige bejaardenhuizen op ongeveer 100 meter afstand. Gezusterlijk naast elkaar, ooit gebouwd vanuit de eigen zuil en nu overgebleven als restant in een Arnhemse wederopbouwwijk. Het ene pand is als experiment overgedragen aan het bewonersbedrijf, het andere wordt organisch ontwikkeld met accent op gezondheid, ontspanning en speciale doelgroepen. De panden hebben veel appartementen, zijn betaalbaar voor de huurders en bieden plek aan (sociaal) ondernemers. De huurder die conciërge wordt krijgt korting op de prijs als tegenprestatie. Het gebouw leeft en wel degelijk door het hoge do-it-yourselfgehalte.

De toekomst van voormalige bejaardenhuizen is ongewis. De operatie van het scheiden van wonen en zorg voorziet in een hoge leegstand in deze complexen. Aangezien vastgoedeigenaren deze beleidsverandering al even op zich af zien komen, stelde het Expertteam transformatie Platform31 de vraag om bij tien initiatiefnemers te rade te gaan welke creatieve oplossingen voor herbestemmen van zorg naar wonen zij hebben gevonden. Deze case beschrijvingen krijgen bovendien een plek in de goede-voorbeelden-databank van transformatieprojecten. Want, zo weet het experteam, een goed voorbeeld doet volgen.

In de studie Transformatie zorgvastgoed zijn tien praktijkvoorbeelden – van All-inclusive tot woonzorgcoöperatie en van studenthotel tot koopappartement – omschreven. De aanpak, de kansen en dilemma’s komen aan de orde. Ondernemerschap is nodig, luidt een van de conclusies op basis van analyse van de cases. De ondernemerszin, creativiteit en het vinden van draagvlak onder de lokale gemeenschap is van groot belang bij het herbestemmen naar wonen. De marktvraag heeft wel zo zijn beperkingen. De regelgeving is complex, maar veel van de initiatiefnemers hebben wel werkoplossingen gevonden in de omgang hiermee. Het naderhand aftikken betekent helaas nog wel het nodige risico voor de maatschappelijk investeerder.

Uit verschillende praktijkvoorbeelden komt naar voren dat de buurt en sociale omgeving van heel groot belang zijn voor de functie, het bestaansrecht en dus ook de business case van het gebouw. Het vraagt een flinke ommezwaai, maar de initiatiefnemers laten zien dat het loont. Instituties, stel je complex open voor de buurt. En, mogelijk een bijkomend voordeel, krijg korting op de verhuurderheffing.