Hoe toets je een verplicht, maar vormvrij participatieproces?

Dat gemeenten bewoners meer en beter moeten betrekken bij hun plannen en visies, is bekend en begint in te dalen in de gemeentelijke praktijk. Nieuw is dat de Omgevingswet de verantwoordelijkheid voor participatie op één onderdeel buiten de gemeente plaatst. Vanaf 2021 is de aanvrager van een omgevingsvergunning de partij die participatie met de omgeving organiseert. Hoe die dat doet, schrijft de wet niet voor. Hoe toets je dan of de omgeving goed is betrokken door de bouwer, de sloper, de projectontwikkelaar?

Het is een van de vragen waar gemeenten werkenderwijs het antwoord op moeten zien te vinden. Een groep deskundigen vanuit gemeenten, rijk en communicatiesector boog zich eerder dit jaar over participatie tijdens een expertsessie, georganiseerd door Platform31 en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De vraag lag op tafel of en hoe gemeenten kunnen worden ondersteund bij participatie, nu de Omgevingswet dat nog nadrukkelijker verlangt bij besluiten in de leefomgeving.

Gevraagd naar de tip die zij hun eigen gemeente zouden willen geven – ook experts zijn ten slotte ergens inwoner – blijkt er nog veel te leren voor de lokale overheden. “Schuif bewoners niet opzij als het moeilijk wordt”; “Ga met bewoners praten voordat je formuleert wat je zelf wilt”; “Zie een participatieproces niet als noodzakelijk kwaad, maar als noodzakelijk goed”. Zelf wijs ik altijd graag naar de casus minibieb, waar mijn gemeente me beide uitersten van het participatiespectrum toonde.

Van participatie door gemeenten zijn gelukkig veel goede voorbeelden. Daarentegen roept participatie door de initiatiefnemer volgens de experts nog veel vragen op. Hoe zorg je dat de informatie die het participatietraject oplevert, bruikbaar is voor de afweging van het bevoegd gezag over de aanvraag? Hoe richt je zo’n proces goed in? En waar toets je dan aan? We willen geen vinkjescultuur, maar ook geen ellenlange procedures waarin de rechter bepaalt of de participatie goed is georganiseerd.

Bij Platform31 pakken we het onderwerp volgend jaar graag weer op. Geïnteresseerden om mee te denken, zijn van harte welkom.

Meer informatie