Hoe de binnenstad van Groningen nieuwe energie kreeg

Dit is het sprookje van Karina. Ze maakte haar droom waar en werd eigenaar van een cultureel podium in de Groningse binnenstad. Ze gaf een impuls aan het ondernemerschap van jongeren in de stad door ongeveer 70 anderen te helpen. Daarnaast loste ze ook nog een deel van het leegstandsprobleem in de binnenstad op. En er is meer: het kostte bijna geen cent.

Karina realiseerde niet alleen haar eigen droom, maar inspireerde ook vele anderen. Ze bracht de stad letterlijk en figuurlijk in beweging: “Ik zie de wereld als stukjes ruimte die uitgedeeld en gebruikt kunnen worden. De gebruikers van een stad kunnen voor een groot gedeelte de invulling bepalen: eigenaren door iemand ruimte te geven, ondernemers door iets in die ruimte te doen, burgers door hier gebruik van te maken. Want geen vraag naar het één, maakt plaats voor het ander. Zo maakt een leegstaande winkel plaats voor de mogelijkheid om de ruimte een nieuwe functie te geven.

JOP verzamelt leegstaande winkelpanden in het centrum van Groningen en deelt deze uit aan nieuwe initiatieven. Karina bewijst met JOP wat er vanuit de jonge, creatieve geesten aan initiatief bestaat voor deze leeggekomen stukken stad. Dit resulteert voornamelijk in concept-winkels waar handgemaakte producten worden verkocht en podia voor jong talent in de kunsten, maar er is nog veel meer mogelijk.

De basis van JOP ligt in goed vertrouwen. Een hoopgevend principe in deze tijd. Een eigenaar van een leegstaand winkelpand krijgt het aanbod de sleutel te geven aan een startende ondernemer die geen huur betaalt, maar wel direct vertrekt wanneer een betalende huurder zich meldt voor de winkelruimte. De pandeigenaar heeft hierdoor weinig te verliezen. Meedoen aan JOP betekent niet dat hij potentiële huurders misloopt. Sterker nog, het pand is toegankelijk als tijdelijke winkel en eventuele huurders kunnen vrijblijvend binnenlopen om het pand te bezichtigen. Een leeg huis verkoopt immers ook minder snel dan een gemeubileerd huis. Dit principe zou bij winkels ook best op kunnen gaan.

JOP laat zien dat vertrouwen veel tot stand kan brengen. In 5 jaar gaven bijna 70 ondernemers leegstaande winkels invulling onder de vleugels van JOP. Stukjes ruimte die uitgedeeld en gebruikt werden. De vluchtige opkomst en ondergang van JOP schudde Groningen op: ondernemers zijn opener en positiever geworden, makelaars en pandeigenaren minder stug en startende ondernemers hebben een veel diverser aanbod van huurmogelijkheden.

Inmiddels is de bruikleenconstructie van JOP niet meer de enige of meest aantrekkelijke optie om een zaak te starten ‘on a budget’. Hoewel er nog wel vraag is naar tijdelijke locaties, is de stad veel meer in beweging dan 5 jaar geleden, toen lege winkels leeg bleven tot er een huurder bereid was om voor minimaal 5 jaar te tekenen. Ook blijkt dat ‘zien ondernemen, doet ondernemen’. Dankzij JOP ontstonden er veel nieuwe tentjes, waardoor anderen het idee kregen om een winkel of koffiezaak te beginnen. Want ‘dat ziet er leuk uit, dat wil ik ook wel’.

JOP is inmiddels gestopt. Het heeft zichzelf als het ware overbodig gemaakt. Karina groeide door en is van tijdelijke gebruiker van een lege ruimte nu eigenaar van haar droom geworden: een cultureel podium. De beweging in de stad en de aanpak van leegstand is voor haar nooit een doel op zich geweest. het is eigenlijk bijvangst. Ik moest aan Karina denken toen Jan Terlouw zijn verhaal over het ‘touwtje uit de brievenbus’ vertelde. Beide verhalen zijn op hetzelfde principe gebaseerd: durf ruimte te geven door vertrouwen te schenken. Ik denk dat Terlouw van het verhaal van Karina zal smullen. Het verhaal van Karina verdient een groter publiek. Het is een sprookje met een ‘happy end’. Niet van Disney. Gewoon uit Groningen

Jeroen NIemans

Jeroen Niemans schreef deze blog naar aanleiding van Platform31-congres Binnenstad van de toekomst op 2 december 2016, waar hij een workshop met Karina Bakx begeleidde. Dit blog is een van zijn ‘afscheidscadeaus’ aan Platform31. Jeroen werkt sinds medio januari voor RUIMTEVOLK.

Karina Bakx is gestopt met JOP en exploiteert nu een eigen nachtclub in een voormalige bioscoop. Een van haar nieuwe ambities is om een woningcorporatie te beginnen.

Platform31 bundelt de belangrijkste kennis over vitale binnensteden voor u in een overzichtelijk kennisdossier. In dit kennisdossier koppelen we beschikbare kennis aan stedelijke praktijk, stellen relevante kennis beschikbaar en informeren over de nieuwste trends en ontwikkelingen.

Kennisdossier Vitale binnensteden