Coöperatieve woningbouw met aandeelhouderschap werkt in Antwerpen

De verenigde bewoners van de Roggeveenstraat in Den Haag staan sinds een paar maanden volop in het nieuws. Zij hebben het voor elkaar gekregen om als eerste wooncoöperatie in Nederland bestaande woningen van een corporatie te mogen kopen. Dat is uniek, omdat huisvesting traditioneel een zaak is van de markt en door de overheid gecontroleerde instituties.

Ook in andere Europese landen zie je de opkomst van alternatieve huisvestingsinitiatieven. Of in andere woorden, groepjes buren of sympathisanten die samen hun woningen, tuinen en bouwblok beheren. In de meeste gevallen zetten zij zich af tegen enerzijds de markt met zijn speculatieve uitwassen en anderzijds de starre huisvesting van overheids- of corporatiewege. Vooral tijdens de kredietcrisis bleken deze twee markten, die elkaar eigenlijk zouden moeten aanvullen, structurele tekortkomingen te hebben. Coöperatieve woningbouw maakt de brug en knoopt de goede aspecten van beide systemen aan elkaar.

Een proefproject in Antwerpen laat deze potentie zien. Hier hebben diverse sociale en maatschappelijke organisaties (Samenlevingsopbouw Antwerpen Stad, Centrum Algemeen Welzijnswerk Antwerpen, Dienstenthuis) en een sociale huisvestingsmaatschappij (De Ideale Woning) samen met een groep potentiële bewoners een huurderscoöperatie opgezet. Hiervoor zijn 9 afgeschreven sociale woningen bij wijze van experiment ondergebracht in de coöperatie Collectief Goed. Door slim gebruik van middelen, mensen en diensten vanuit de maatschappelijke organisaties konden de panden worden opgeknapt. Zij worden vervolgens verhuurd aan de specifieke doelgroep van grote, kansarme gezinnen die op zowel de private als publieke markt geen geschikte woning kunnen vinden.

Als coöperatie kwalificeert Collectief Goed zich juridisch, net als in Nederland, als een bedrijf waarmee het geen aanspraak kan maken op de voordelen van de gereguleerde huursector. Het aandeelhouderschap in de coöperatie bood echter de mogelijkheid het project met verschillende partners te initiëren en samen rendabel te houden, een lening van de bank te verkrijgen en de participatie van de toekomstige huurders te verzegelen. Hierdoor haalt Collectief Goed het beste uit twee werelden. Voor alle partijen was dit een nieuwe manier van denken en handelen in de geïnstitutionaliseerde strijd voor sociale rechtvaardigheid, armoedebestrijding en oplossingen voor de structurele woningnood. En het resultaat spreekt: in slechts vier jaar tijd ging men van initiatief naar effectieve bewoning.

Clenn Kustermans en Nele Verdonck, ontwerpbureau OMGEVING, Antwerpen

Meer informatie

Lees meer over de opzet van Collectief Goed in het
kennisdossier Wooncoöperaties onder ‘voorbeelden in het buitenland’