Circulaire gebiedsontwikkeling, ver van ons bed?

Hoe kunnen we het lineaire economische systeem in stedelijke ontwikkeling ombuigen? Kunnen de principes van circulaire economie als middel inzetten voor betere en gezonde steden? We denken van wel, mits wij breder kijken dan circulair bouwen.

Er zijn grenzen aan de wijze waarop grondstoffen voor economische ontwikkeling benut kunnen worden. Een feit waarmee wij met de snelle groei van onze steden rekening moeten houden. Trouwens, geen verrassend nieuws. In de 20ste eeuw krijgt de ‘lineaire economie’ een enorme impuls. Producten zijn niet ontworpen voor lang gebruik, evenmin voor reparatie, laat staan voor recycling. De industrieën moesten draaien. Duurzame consumptie werd niet gestimuleerd. Het draaide immers niet om onze planeet.

Gek genoeg houden wij dit systeem nog gedeeltelijk in stand door financiële en fiscale constructies, terwijl de principes van circulariteit in de afgelopen jaren met groot enthousiasme omarmd zijn door beleidsmakers en het bedrijfsleven. En dit geeft ons de kans om steden op een duurzamere wijze te ontwikkelen.

Een verzameling van circulaire gebouwen, met aandacht voor hergebruik van bouwmaterialen, maakt nog geen circulaire gebiedsontwikkeling. Het ontwikkelen op gebiedsniveau vraagt ons om breder te kijken. Het sluiten van kringlopen van water en energie in het gebied zelf is hier aan de orde. Energie en water worden, met zo veel mogelijk behoud van kwaliteit, hergebruikt. Gebieden kunnen op basis van een decentrale infrastructuur zelfvoorzienend worden. Het meenemen van de energievraag in het proces draagt bij aan de energietransitie.

Naast gebouwen en infrastructuur moeten wij ook nadenken over de nieuwe rol van de openbare ruimte. Het gebruik van decentrale diensten die door de natuur aangeboden worden, maken van de openbare ruimte meer dan een recreatieplek. Bijvoorbeeld door het absorberen van regenwater, het reduceren van het hitte-eilandeffect of het opnemen van CO2 uitstoot draagt deze ruimte oplossingen aan voor de effecten van klimaatverandering.

Als we nog verder denken. Past mobiliteit ook binnen het concept van circulaire economie? Vele deskundigen sluiten dit uit, maar stel dat de zelfrijdende auto als dienst werkelijkheid wordt: bestel een auto via een app. Dan hebben de inwoners van een gebied geen eigen auto’s meer nodig. Geen auto’s, geen parkeergarages en dus minder gebruik van grondstoffen. En als zelfrijdend het voorlopig niet wordt, komt autodelen wel steeds vaker voor. Dit is maar een voorbeeld over de invloed van technologie op onze leefstijl. Een leefstijl die bepalend wordt bij het opstellen van programma’s van eisen van gebouwen en gebieden. Vergeet dus niet de gebruikers en inwoners van het gebied. Nu niet, evenmin in de stad van de toekomst.

Al lijken bepaalde ontwikkelingen ver van ons bed, circulaire gebiedsontwikkeling is niet onhaalbaar en, net als iedere innovatie, vraagt het aan het begin enige mate van commitment met eenvoud en imperfectie.

Meer informatie

Wil je meer weten over circulaire gebiedsontwikkeling? Kom dan meepraten op de seminar op 7 februari!

Meer informatie